Friday, August 18, 2017

ફિલ્મ રિવ્યુઅરની કક્ષા કેવી હોઈ શકે?

સંદૃેશ - સંસ્કાર પૂર્તિ - 16 જુલાઈ 2017

મલ્ટિપ્લેક્સ

આપણે ત્યાં પેઈડ રિવ્યુ લખનારા એટલે પૈસા લઈને વખાણ કરી આપતા બજારુ ફિલ્મ સમીક્ષકોની એક આખી નિર્લજ્જ  જમાત ખદૃબદૃે છે. જનતાને જોકે આવા રિવ્યુઅર્સને પારખવામાં વાર લાગતી નથી. લોકો ખરાબ ફિલ્મોની સાથે ખરાબ સમીક્ષકોને પર મસ્ત રીતે ધીબેડી નાખતા હોય છે. આજે આમદૃર્શક નવી ફિલ્મ જોઈને તરત ફેસબુક પર તેના વિશે પોસ્ટ લખે છે. પેલા બજારુ રિવ્યુઅર્સ કરતાં આ આમદૃર્શકની કમેન્ટ્સ વધારે પ્રમાણભૂત હોય છે.

Roger Ebert

હેલાં સલમાન ખાનની ‘ટ્યુબલાઈટ' અને પછી શાહરુખ ખાનની ‘જબ હેરી મેટ સેજલ' ભારે ધૂમધડાક્ા સાથે રિલીઝ થઈ ને ભુલાઈ પણ ગઈ.  એમાં ન તો ઓડિયન્સ સમરકંદૃ-બુખારા ઓવારી ગયું કે ન ફિલ્મ રિવ્યુઅર્સને મજા આવી. આ બન્ને હાઇ-પ્રોફાઇલ ફિલ્મો કરતાં લોકોને  રાજકુમાર રાવ અને આયુષ્યમાન ખુરાનાની 'બરેલી કી બરફી'માં વધારે મજા આવી રહી છે.  ફિલ્મ રિવ્યુઝ વાંચવાની આપણને સૌને મજા આવે છે. આપણે કંઈ દૃર વખતે રિવ્યુ વાંચ્યા પછી જ ફિલ્મ જોવી કે ન જોવી તે નક્કી કરતાં નથી, પણ છતાંય કઈ ફિલ્મને કેટલા સ્ટાર મળ્યા તે જાણવાની ઉત્સુકતા જરુર રહે છે. આપણે સ્ટાર્સને ચાહનારાઓ છીએ. મનગમતા સિતારાની ગમે તેવી ફિલ્મ જોવા એના અઠંગ ચાહકો થનગન થનગન થતા હોય છે (‘આમિર ખાનની ફિલ્મ જોવાની એટલે જોવાની... હુ કેર્સ અબાઉટ ધ રિવ્યુ?). સામે પક્ષે, આપણા અણગમા પણ એટલા જ તીવ્ર હોઈ શકે છે (‘ફલાણો હીરોે? અરર, એ તો મને દૃીઠો ગમતો નથી. એની પિક્ચર હું ધોળે ધરમેય ન જોઉં. એ બસ્સો કરોડનો બિઝનેસ કરે કે બે હજાર કરોડનો, શો ફરક પડે છે?). રિવ્યુ કરનારો માણસ જો ભરોસોપાત્ર હોય તો તેના લખાણ પરથી ફિલ્મ કેવી હશે તેનો વધતો-ઓછો અંદૃાજ મળી જતો હોય છે. ક્યારેક અવઢવમાં હોઈએ, ફલાણી ફિલ્મ જોવી કે ન જોવી તે નક્કી થઈ શકતું ન હોય તેવા કેસમાં એક કરતાં વધારે રિવ્યુ પર નજર ફેરવી લેવાથી નિર્ણય લેવામાં આસાની રહે છે.

છાપાંમાં દૃર અઠવાડિયે આ ફિલ્મ જોવા જેવી છે કે આ ફિલ્મ સાવ બકવાસ છે તે પ્રકારની સમીક્ષા લખતો લેખક ગુજરી જાય પછી દૃેશનો વડો એને અંજલિ આપે તેવી સ્થિતિ ભારતમાં કલ્પી શકો છો? અમેરિકામાં એવું બન્યું હતું. રોજર ઈબર્ટ નામના સિનિયર ફિલ્મ ક્રિટિકનું ચાર વર્ષ પહેલાં ૭૦ વર્ષે અવસાન થયું. જેવા આ સમાચાર ફેલાયા કે થોડી જ કલાકોમાં હોલીવૂડના અન્ય માંધાતાઓની સાથે તત્કાલીન પ્રેસિડન્ટ બરાક ઓબામાએ પણ ટ્વિટર પર સદૃગતને અંજલી આપી: ‘ધ મુવીઝ વિલ નોટ બી ધ સેમ વિધાઉટ રોજર. મતલબ કે રોજર ઈબર્ટ વગર ફિલ્મોને માણવાનો અનુભવ હવે પહેલા જેવો નહીં રહે. કલ્પના કરો, ઓબામા જેવા ઓબામા જેનો આટલો આદૃર કરતા હોય તે માણસનો હોલીવૂડમાં અને દૃુનિયાભરના સિનેમાપ્રેમીઓમાં કેટલો દૃબદૃબો હોવાનો.

રોજર ઈબર્ટ એવા રિવ્યુઅર હતા કે જેમના તરફથી ‘ટુ થંબ્સ અપ' મેળવવા હોલીવૂડના ભલભલા ફિલ્મમેકરોને તાલાવેલી રહેતી. રોજર બન્ને હાથના અંગૂઠા ઉંચા કરવાનો સંકેત કરે તેનો મતલબ એમ કે હાઈક્લાસ ફિલ્મ છે, મિસ ન કરતા.  એમણે ‘શિકાગો સન-ટાઈમ્સ નામના ડેઈલી ટેબ્લોઈડમાં ૧૯૬૭થી ફિલ્મ રિવ્યુઝ લખવાનું શરુ કર્યું હતું. વફાદૃાર પતિની જેમ મૃત્યુપર્યંત તેઓ આ એક જ અખબારને વરેલા રહ્યા. તેમના રિવ્યુની સિન્ડિકેટેડ કોલમ જોકે દૃુનિયાભરના ૨૦૦ કરતાંય વધારે છાપાંમાં છપાતી રહી. તેમણે ૨૦ જેટલાં પુસ્તકો લખ્યાં છે. ફિલ્મ રિવ્યુઝના કેટલાય સંગ્ર્ાહો પ્રકાશિત થયા છે. રોજર ઈબર્ટ પહેલા ફિલ્મ ફિલ્મ ક્રિટિક છે, જેમને અતિ પ્રતિષ્ઠિત પુલિત્ઝર પ્રાઈઝ મળ્યું હોય. તેમણે બે-ત્રણ ફિલ્મોની સ્ક્રિપ્ટ પણ લખી છે.

રોજર ઈબર્ટના રિવ્યુમાં લખાવટ એકદૃમ પ્રવાહી હોય. ૨૦૦૭માં ‘ફોર્બ્સ મેગેઝિને ભલે તેમને ‘ધ મોસ્ટ પાવરફુલ પંડિત ઈન અમેરિકા'નો ખિતાબ આપ્યો હોય, પણ તેમના લખાણમાં કદૃી બોલકી પંડિતાઈ જોવા ન મળે. વાંચનારાને અભિભૂત કરી નાખવાના પ્રયાસ ન હોય. ખાલિદૃ મોહમ્મદૃ જેવા અંગ્ર્ોજીમાં લખતા આપણા સિનિયર ફિલ્મ ક્રિટિક કેવળ રમૂજ પેદૃા કરવા શબ્દૃોનો તોડવા-મરોડવા અને ભાષા પાસે ગુંલાટીઓ ખવડાવવા માટે જાણીતા છે. રોજર ઈબર્ટના રિવ્યુમાં આવી કોઈ શબ્દૃ-રમત ન હોય. પોતાને જે કહેવું છે તેની તીવ્રતા ઘટાડ્યા વિના તેઓ લખાણમાં સાદૃગી જાળવી રાખતા. તેમની પાસે સિનેમાનો ઊંડો અભ્યાસ હતો, સિનેમાના ઈતિહાસના હાથવગા સંદૃર્ભો હતા. તેથી તેમનાં રિવ્યુ ચોક્કસ પરિપ્રેક્ષ્યમાં લખાતા. (હા, રોજરનાં લખાણમાં આવા ‘પરિપ્રેક્ષ્ય' જેવા ભારેખમ શબ્દૃો પણ ક્યારેય ન હોય!) સિરિયસ માસ્ટરપીસ વિશે લખવાનું હોય કે ચાલુ બ્લોકબસ્ટર વિશે, તેમની સિન્સિયારિટીમાં કશો ફર્ક ન પડે.



સારો રિવ્યુઅર ફિલ્મ સારી છે કે ખરાબ છે એટલું કહીને અટકી નહીં જાય, એ દૃર્શકને તર્કબદ્ધ રીતે સમજાવશે કે ફિલ્મ શા માટે ઉત્તમ છે કે નઠારી છે. રિવ્યુઅર માત્ર સિનેમાપ્રેમી હોય એટલું પૂરતું નથી, એની પાસે ઊંડો અભ્યાસ અને સમજ હોવા જોઈએ. ફિલ્મ રિવ્યુઅર વ્યક્તિગત ગમા-અણગમાથી પર હોવો જરુરી છે. તો જ તે ડંખ વગર યા તો એક્સ્ટ્રા સુગર ઉમેર્યા વગર પ્રામાણિકતા લખી શકે. રાજકારણ, સમાજજીવન કે અન્ય કોઈ પણ વિષય પર લખતા ખરા પત્રકારની જેમ ફિલ્મ રિવ્યુઅર પણ ભ્રષ્ટ ન હોઈ શકે. રોજર ઈબર્ટે કહ્યું છે, ‘મેં જિંદૃગીમાં ક્યારેય હોલીવૂડના સ્ટુડિયોઝને નથી ક્યારેય એડવાન્સમાં ક્વોટ આપ્યા કે નથી મારા ફિલ્મ રિવ્યુ વંચાવ્યા. મારા ફિલ્મ રિવ્યુઝ વાચવાનો સૌથી પહેલો અધિકાર મારા વાચકોનો છે, પ્રોડ્યુસર-ડિરેક્ટર કે એક્ટરનો નહીં.'

કમનસીબે આપણે ત્યાં પેઈડ રિવ્યુ લખનારા એટલે પૈસા લઈને વખાણ કરી આપતા બજારુ ફિલ્મ સમીક્ષકોની એક આખી નિર્લજ્જ  જમાત ખદૃબદૃે છે. જનતાને જોકે આવા રિવ્યુઅર્સને પારખવામાં વાર લાગતી નથી. લોકો ખરાબ ફિલ્મોની સાથે ખરાબ સમીક્ષકોને પર મસ્ત રીતે ધીબેડી નાખતા હોય છે. અગાઉ ફિલ્મ રિવ્યુઝ ફક્ત છાપાં-મેગેઝિન પૂરતાં સીમિત હતા. હવે શુક્ર-શનિ-રવિ દૃરમિયાન ટીવી, વેબસાઈટ્સ, એફએમ રેડિયો અને સોશિયલ વેબસાઈટ્સ પણ ફિલ્મ રિવ્યુઝથી ધમધમતાં રહે છે. આજે આમદૃર્શક ફિલ્મ જોઈ આવીને તરત ફેસબુક પર તેના વિશે પોસ્ટ લખે છે. પેલા બજારુ રિવ્યુઅર્સ કરતાં આ આમદૃર્શકની કમેન્ટ્સ વધારે પ્રમાણભૂત હોય છે.      

રોજર ઈબર્ટે એક કરતાં વધારે પેઢીઓને ફિલ્મ જોતાં શીખવ્યું છે, એમનો ટેસ્ટ કેળવ્યો છે.  તેમની માત્ર લખાવટ જ નહીં, બોલી પણ આકર્ષક હતી. જીન સિસ્કેલ નામના ઓર એક રિવ્યુઅર સાથે તેમણે જોડી જમાવી હતી. ટીવી પર તેઓ ‘એટ ધ મુવીઝ' નામનો શો હોસ્ટ કરતા. એમાં જે-તે ફિલ્મ વિશે બન્ને ચર્ચા કરે, તંદૃુરસ્ત દૃલીલબાજી કરે અને છેલ્લે થંબ્સ-અપ કે થંબ્સ-ડાઉન કરી ચુકાદૃો આપે. આ શો ખૂબ પોપ્યુલર બન્યો હતો.  શિકાગોમાં સીબીએસ સ્ટુડિયોઝની પાસેના એક રસ્તાને સિસ્કેલ એન્ડ ઈબર્ટ વે એવું નામ આપવામાં આવ્યું છે. જીન સિસ્કેલનું નિધન ઈબર્ટની પહેલાં થઈ ગયું. તબિયત લથડતાં રોજરે ટેલીવિઝનને ભલે અલવિદૃા કહેવી પડી, પણ તેમણે લખવાનું છેક સુધી ચાલુ રાખ્યું. અંગ્ર્ોજી ફિલ્મના ચાહકો તેમની વેબસાઈટ www.rogerebert.com પર કલાકો સુધી પડ્યાપાથર્યા રહે છે. આ વેબસાઈટની લોકપ્રિયતા જુઓ કે રોજર ઈબર્ટના મૃત્યુના ચાર વર્ષ પછી પણ તે પૂરજોશથી ધમધમે છે. કાળજીપૂર્વક પસંદૃ કરવામાં આવેલા લગભગ વીસેક જેટલા કન્ટ્રીબ્યુટર્સ કાયદૃેસર રીતે નવી નવી ફિલ્મોના રિવ્યુઝ અને વિડીયોઝ આ વેબસાઈટ પર અપલોડ ક્રતા રહે છે. ટૂંક્ સમયમાં વેબસાઈટ પર રોજર ઈબર્ટ ફેન ક્લબ નવેસરથી લોન્ચ થવાની છે અને મોબાઈલ એપ પણ સક્રિય બનવાની છે.  

વિવેચક આમ તો બોિંરગ માણસ ગણાય, પણ રોજર ઈબર્ટની વાત અલગ છે. તેમણે દૃેખાડી આપ્યું કે ફિલ્મ વિશે વાંચવામાં ફિલ્મ જોવા જેટલી જ મજા આવી શકે છે. હોલીવૂડમાં રોજર ઈબર્ટને હંમેશા એક ફિલ્મસ્ટાર જેવા માનપાન અમસ્તા નથી મળ્યાં.

રોજર ઈબર્ટને ખુદૃને કોના ફિલ્મ રિવ્યુઝ વાંચવાની મજા આવતી? પૌલીન ક્ેલ નામનાં સિનિયર ક્રિટિક્ના રિવ્યુઝ. પૌલીન ૨૦૦૧માં મૃત્યુ પામ્યાં ત્યારે ઈબર્ટે એમને શ્રદ્ધાંજલિ આપતા લખેલું કે, ‘છેલ્લા ત્રણ દૃાયકામાં હોલીવૂડના ફિલ્મી માહોલ પર પૌલીન કેલે જે પ્રકારનો હકારાત્મક્ પ્રભાવ પેદૃા કર્યો છે એવો બીજી કોઈ વ્યકિત કરી શકી નથી.'

પૌલીન કેલ વિશે વધારે વિગતવાર વાતો ફરી ક્યારેક.

0 0 0



Saturday, August 12, 2017

‘મારી ભીતર રહેલી સ્ત્રી જ મને મર્દૃાના બનાવે છે'

સંદૃેશ - સંસ્કાર - બુધવાર  - ૧૩ ઓગસ્ટ ૨૦૧૭

કોલમ: ટેક ઓફ 

શાહરુખ ખાન કહે છે કે મારી ફિલ્મોને સારા રિવ્યુ મળે કે ન મળે, કમસે કમ મારા ઇન્ટરવ્યુને તો ફાઇવસ્ટાર રિવ્યુ મળે જ છે! સાચી વાત છે. શાહરુખની ફિલ્મો કરતાં એની મુલાકાતો અનેકગણી વધારે અસરકારક હોય છે.





ચાલો, એક વાત ફરી એક વાર પૂરવાર થઈ ગઈ કે શાહરુખ ખાનના ઇન્ટરવ્યુ એની ફિલ્મો કરતાં અનેકગણા વધારે અસરકારક, મનોરંજક અને જકડી રાખે એવા હોય છે. ‘જબ હેરી મેટ સેજલ'ના પ્રમોશન દૃરમિયાન સિનિયર પત્રકાર અનુપમા ચોપડાને મુલાકાત આપતી વખતે શાહરુખ ખાન ખુદૃ બોલ્યો હતો કે, મારી ફિલ્મોને સારા રિવ્યુ મળે કે ન મળે, કમસે કમ મારા ઇન્ટરવ્યુને તો ફાઇવસ્ટાર રિવ્યુ મળે જ છે! સાચી વાત છે. તો ચાલો, હેરી-સેજલની પિષ્ટિંપજણ કર્યા વગર જેમાં મજા પડવાની ગેરંટી છે એવી શાહરુખની કેટલીક તાજી મુલાકાતોના ચટાકેદૃાર અંશોમાંથી પસાર થઈએ. ઓવર ટુ શાહરુખ -

- હું મારી જાતને રોમેન્ટિક હીરો ગણતો જ નથી. પર્સનલી હું ‘રઇસ', ‘ફેન', ‘ચક દૃે ઇન્ડિયા' પ્રકારની ભુમિકાઓ સાથે વધારે આઇડેન્ટિફાય કરી શકું છું. મને ખબર નથી કે પ્રેમનો અભિનય કેવી રીતે કરાય. મારા આંતરિક વ્યકિતત્ત્વનો એક મોટો હિસ્સો સ્ત્રી જેવો છે. પ્રત્યેક પુરુષમાં કંઇક અંશે એક સ્ત્રી અને પ્રત્યેક સ્ત્રીમાં એક પુરુષ જીવતો હોય છે. મને લાગે છે કે મારામાં રહેલી સ્ત્રી બહુ સ્ટ્રોન્ગ છે. કદૃાચ એટલે જ હું લવરબોયની ભુમિકા વધારે સંવેદૃનશીલતાપૂર્વક નિભાવી શકું છું.

- મને રોમેન્ટિક ડાયલોગ્ઝમાં ગતાગમ પડતી નથી. ‘તુમ નહીં સમજોગી અંજલિ, કુછ કુછ હોતા હૈ...' આ પ્રકારના ડાયલોગમાં એવું તે શું મહાન છે હું સમજી શકતો નથી. ડિરેકટર મને સમજાવે ત્યારે હું એમના દૃષ્ટિકોણ પ્રમાણે  પર્ફોર્મ કરી નાખું છું. મારી ભીતર છુપાયેલી પેલી બળવાન સ્ત્રી આવા બધા ડાયલોગ્ઝ બોલતી વખતે સક્રિય બની જાય છે. મારી અંદૃર છુપાયેલી એ સ્ત્રી જ મને મર્દૃાના બનાવે છે.

- રોમાન્સની મારી પોતાની કોઈ ખાસ સ્ટાઇલ કે બ્રાન્ડ નથી. હું તો માત્ર મારા ડિરેકટરો કહે તે પ્રમાણે કરતો રહું છું કેમ કે પ્રેમ વિશે મારા ખુદૃના કોઈ આઇડિયાઝ છે જ નહીં. યશ ચોપડા, આદિૃત્ય ચોપડા, કરણ જોહર, સંજય લીલા ભણસાલી આ બધા મને ચોકકસ દૃષ્ટિથી જુએ છે, પ્રેમ કે રોમાન્સ વિશે તેઓ નિશ્ર્ચિત વિચારો કે માન્યતાઓ ધરાવો છે ને હું તેમના ચીંધાડેલા રસ્તે ચાલ્યા કરું છું.

 -  મને હંમેશાં લાગ્યું છે કે લવસ્ટોરી જો નાયિકાના દૃષ્ટિકોણથી કહેવામાં આવે તો સરસ બને છે. ‘દિૃલવાલે દૃુલ્હનિયા લે જાયેંગે' આજેય જોવી ગમે છે, કેમ કે એની વાર્તા કાજોલના દૃષ્ટિકોણથી કહેવાઈ છે. ‘મેરે ખ્વાબોં મેં વો આએ...થી વાત શરુ થાય ને પછી સપનોં કા રાજકુમાર એની જિંદૃગીમાં આવે, કાજોલ જે રીતે પરિવારની વાત માને છે, જે રીતે પરંપરાઓનું પાલન કરે છે, જે રીતે પ્રેમીની પડખે ઊભી રહે છે... ટૂંકમાં, આ કાજોલની વાર્તા છે.



 - આટલી બધી લવસ્ટોરી કરવાને લીધે આજે હું સ્ત્રીઓને વધારે સારી રીતે સમજી શકું છું. ના, ‘સમજી શકવું'  ખોટો શબ્દૃપ્રયોગ છે. મને કહેવા દૃો કે હું સ્ત્રીઓને વધારે સારી રીતે ‘ફીલ' કરી શકું છું, તમામ સ્તરે. સ્ત્રીનો દૃેખાવ હવે મારા માટે ગૌણ બની ગયો છે. ‘વાઉ... આનું ફિગર પરફેકટ છે, ટેન આઉટ ઓફ ટેન' આ બધું હવે ભૂતકાળ બની ગયું છે. હું હવે સ્ત્રીઓનો વધારે આદૃર કરું છું. શું હું વધારે સારો પાર્ટનર બન્યો છું? આઈ ડોન્ટ નો.

- હું મારા માટે કોઈ ફિલ્મ ડિઝાઇન કરી શકતો નથી. મારા શુભેચ્છક અને જેની સાથે મેં હજુ સુધી કામ કર્યું નથી એવા એક ડિરેકટર વચ્ચે મને એક પાર્ટીમાં મળી ગયા. મને કહે, યાર શાહરુખ, કંઈક વિચારને...  કુછ હટ કે બનાતે હૈ. મૈં કહ્યું, હું નહીં વિચારું, તમે જ વિચારો. જો તમને લાગે કે તમારા વિઝનમાં હું ફિટ બેસું છું તો મને તમારી ફિલ્મમાં  મને લો, મારી પાસેથી કામ કઢાઓ. મને લાગે છે કે આ જ મારી વર્સેટાલિટી છે.

- રોજ સેટ પર શૂિંટગ કરવા જાઉં ત્યારે એવું કશુંક હોવું જોઈએ જેના માટે એક્સાઈટ થઈ શકાય. જેમ કે, મને થાય કે યાર... આજે હું સેટ પર જઇને ઇમ્તિયાઝ અલીએ જેવી કલ્પના કરી છે અદ્લ એવો હીરો બનીને દૃેખાડીશ. ઇમ્તિયાઝ ઇચ્છે છે એવી એક મોમેન્ટ પણ મારા પર્ફોર્મન્સમાં આવી ગઈ તો હું ખૂબ ખુશ થઈ જઈશ. આખેઆખી અઢી કલાકની ફિલ્મ હું ડિરેકટરની અપેક્ષા પ્રમાણે પર્ફોર્મન્સ આપી શકવાનો નથી, હું એવો દૃાવો પણ કરતો નથી, પણ જો માત્ર પંદૃર સેકન્ડ પણ અસલી આવી ગઈ તો એટલુંય મારા માટે ઘણું છે.

- ધારો કે મને પેલી પંદૃર સેકન્ડ ન મળી તો પણ હું રાજી તો થઈશ જ. માનો કે એક હવેલીનો બંધ કમરો છે, જેમાં તમે ક્યારેય પગ મૂક્યો નથી. કદૃાચ તમે ત્યાં જવા માગતા નથી. તમને ત્યાં જવાની કલ્પના માત્રથી ડર લાગે છે. તમે ધારી લીધું છે કેે એ ઓરડામાંથી ગંદૃી હવડ વાસ આવતી હશે. પણ પછી (હું જ્યારે ટિપિકલ અર્બન, કૂલ, ભણેલાગણેલા લવરબોય પ્રકારની ભુમિકાઓથી વેગળા જઈને ‘ફેન', ‘ચક દૃે ઇન્ડિયા' કે ‘રઇસ' જેવી ફિલ્મો કરું છું ત્યારે) મને થાય છે કે ચાલો, મેં પેલા અજાણ્યા ઓરડાનો દૃરવાજો ખોલીને અંદૃર જવાની કોશિશ તો કરી. શક્ય છે કે મને એ ઓરડો ન ગમ્યો અથવા અંદૃર ઘૂસી જ ન શકયો, પણ તેથી શું? અંદૃર ડોકિયું કરીને જોઈ તો લીઘું.

- હું વિદૃેશી કે ભારતીય ફિલ્મો જોઉં છું ત્યારે કોઈ એકટરનો ઉત્તમ અભિનય જોઈને ‘અરે યાર, આ તો જબરદૃસ્ત એકિટંગ કરે છે...' આવું કરતાં મને ન આવડે એવું વિચારીને વામણાપણું અનુભવતો નથી, કેમ કે હું જાણું છું કે હું સારો એક્ટર નથી. મને પહેલેથી ખબર છે કે અમુક વસ્તુઓ કરતાં મને નથી જ આવડતી. હું સારો એકટર નથી એ કંઈ મારા માટે ન્યુઝ નથી. તમને જ્યારે તમારી મર્યાદૃાઓની ખબર હોય ત્યારે એક એકટર તરીકે, એક પર્ફોર્મર તરીકે તમારી કેટલી પહોંચ છે તે તમે જાણતા જ હો છો.

- એક એકટર તરીકે હું અત્યંત અનશ્યોર હોઉં છું. હા, મને મારા ડાયલોગ્ઝ બરાબર આવડતા હોય છે અને તેને કારણે મારું ગાડું ગબડી જાય છે, પણ જે-તે સીનમાં હું ધારી અસર પેદૃા કરી શકયો કે નહીં એની મને ખબર હોતી નથી. છેલ્લાં દૃસ-પંદૃર વર્ષથી મેં ધારી અસર પેદૃા કરવાની કોશિશ કરવાનું સુધ્ધાં છોડી દૃીધું છે. મને જિંદૃગીમાં ક્યારેય લાગ્યું નથી કે હું અમેઝિંગ એકટર છું. પચીસ વર્ષની મારી કરીઅરમાં મારી તમામ ફિલ્મોના શૂટિંગ દૃરમિયાન હું સતત નવર્સ રહ્યો છું, ભયભીત રહ્યો છું.

- બીજાઓનાં પર્ફોર્મન્સીસ કરતાં બીજાઓનાં લખાણ મને વધારે ચમકાવી મૂકે છે. અમુક લેખકો પાત્રને ઊપસાવવા માટે જે રીતે લખે છે તે વાંચીને મને થાય કે અરે યાર, આવા વિચાર મને કેમ નથી આવતા? આણે કેવી રીતે કિરદૃારમાં આવા શેડ્ઝ, આવી સૂક્ષ્મતાઓ, આવું ઊંડાણ ઉમેર્યું?

- હું મારી જાતને ગંભીરતાથી લેતો નથી એટલે બીજાઓ પણ મને ગંભીરતાથી લેતા નથી! વર્ષો પહેલાં એક ઇન્ટરવ્યુમાં હું બોલી ગયો હતો કે મને પાંચ જ એકસપ્રેશન્સ કરતાં આવડે છે. આજ સુધી લોકો કહ્યા કરે છે કે આ તો આ પાંચ જ એકસપ્રેશન કરી જાણે છે! મને આજની તારીખેય કેમેરા સામે હસતા આવડતું નથી. બહુ જ અઘરું છે અસલી હાસ્ય કરવું.

- હું એવા લોકોની ફિલ્મો કરવા માગું છું, જેમની સાથે કામ કરવાની મને મજા આવે. હું એમને પૂછતો રહું છું: આપ ખુશ હો ના? મને લાગે છે કે એક્ટરે આટલા જ સ્વાર્થી અને આટલા ઉદૃાર બનવું જોઈએ - પોતાને ગમે એવા લોકો સાથે કામ કરવું અને ડિરેક્ટર ખુશ રહે એવું પર્ફોર્મન્સ આપવું. જો હું ડિરેક્ટરના પ્રેમમાં ન પડી શકું તો એકાવન-બાવન વર્ષની ઉંમરે કામ કરવાનો કોઈ મતલબ નથી.

0 0 0 

ગુજરાતીઓ ભારતની સૌથી સેક્સી પ્રજા છે?


કોકટેલ ઝિંદગી - અંક જુલાઈ ૨૦૧૭

Column: ફન @ ફેસબુક



 Cocktail Kumar
 3 hr
 
ભારતમાં સૌથી વધારે સેક્સ ટોય ગુજરાતમાં વેચાય છે, બોલો! 

 Jignesh Popat, Ankur Nanavati and 450 others                                              62 Commetns 37 Shares

 Pratham Vaishnani   Whaaat??!!  
 Like . Reply  2   .   3 hr ago      
   
 Dipak Kapadia   લાયા... લાયા...કોકટેલકુમાર આજે કંઈક નવું લાયા!
 Like . Reply  4     .   3 hr  ago    

 Amrish Ved આને નવું નહીં, અળવીતરું કહેવાય!
 Like . Reply  4     .   3 hr  ago

 Rakesh G. Gandhi તમને કેવી રીતે ખબર પડી, Cocktail Kumar? તમે સેક્સ ટોય્ઝની ફેકટરી નાખી કે શું?
 Like . Reply 1   .    3 hr ago
 
 Hiren Jadhav આખા ભારતમાં Cocktail Kumarનું નેટવર્ક ધમધમે છે. તો જ આખા ઇન્ડિયામાં કેટલાં સેક્સ ટોય વેચાય છે એની ખબર પડેને. સાંજે પડે એટલે બધાં શહેરોમાં Cocktail Kumarના ફેરિયાઓ સેકસ ટોય્ઝ વેચવા ગલીઓમાં નીકળે છે: એઈઈઈ.... સેક્સ ટોય લ્યો કોઈ સેક્સ ટોઓઓય... જુવાન-બુઢા-સાજા-માંદા સૌને માટે, સસ્તા-સુંદર-ટિકાઉ...સેક્સ  ટોઓઓઓઓય!! રાઈટ, Cocktail Kumar? હા-હા-હા!!!  
  Like .  Reply  3  .    3 hr ago

 
  Priya Prajapati ((ખિખિયાટા કરતાં ત્રણ સ્માઈલી))
 

  Rakesh G. Gandhi ((એક સાદું સ્માઈલી))
 
  Cocktail Kumar LOLz... ROFL... ((એક આંખ મીચકારતું સ્માઈલી))
 

 A. J. Anandpara આજે તારું આવી બન્યું છે, Cocktail Kumar. આવા વાયડા સ્ટેટસ ફેસબુક પર મૂકાય જ નહીં.
  Like . Reply  3   .   3  hr ago


 Sanjay Maru   એણે જાણી જોઈને આવું સ્ટેટસ મૂક્યું છે, A. J. Anandpara. એને બરાબર ખબર છે કે સૌથી વધારે કમેન્ટ અને લાઈક્સ ઊઘરાવવી હોય તો ફેસબુક પર આવું સેક્સનું કશુંક ઊંબાડિયું કરી નાખવાનું. સિમ્પલ.
  Like . Reply  2   .   3 hr  ago

 
 Cocktail Kumar અરે ભાઈલોગ, એક વેબસાઈટે ઓનલાઈન સર્વે કરાવ્યો હતો. એના પરથી તારણ નીકળ્યું કે ભારતમાં સેક્સ ટોઝ્યની સૌથી વધારે ડિમાન્ડ ગુજરાતમાં રહે છે. સેક્સ ટોય્ઝનો સૌથી મોટો માર્કેેટ શેર - ૧૭ ટકા - એકલા ગુજરાતનો છે. છેલ્લાં અઢી વર્ષ દરમિયાન આ પોર્ટલ પરથી ૩૫ હજાર સેક્સનાં રમકડાં વેચાયાં, જેમાંથી મેક્ઝિમમ રમકડાં ગુજરાતીઓએ ઓર્ડર કર્યા હતા. બીજા નંબરે ગોવા અને ત્રીજા નંબરે કેરલાનું નામ છે.
 
  Like . Reply   20  .     3 hr ago

 Mihir Mahajan   ભાઈ, ભાઈ! શું વાત છે! ગર્વ સે કહો હમ ગુજરાતી હૈં!
  Like . Reply   1   .     3 hr ago

 Monish Kankhara ગુજરાતીઓ જેવી ‘રમતિયાળ’ પ્રજા બીજી એકેય નહીં, કાં? મોટા થઈ ગયા પછીય રમકડેથી રમવાનું છોડતા નથીે!
  Like . Reply  5   .     3 hr ago

 Mihir Mahajan ગુજરાતીઓ ‘રમતિયાળ’ અને ‘કામઢા’, બન્નેે છે!
  Like . Reply  5   .     3 hr ago

 Suresh C. Virani શું કંઈ બી ફેંકાફેંક કરો છો, Cocktail Kumar.  કેવો  સર્વે? કેવી વેબસાઈટ? આવી ફાલતુ ઇન્ફર્મેેશન શું કામ ફેસબુક પર શેર કરો છો?
  Like . Reply  1   .     2 hr ago

 Jayantilal Mota   આ તમારી પોસ્ટ હમણાં જ ડિલીટ કરી નાખો, Cocktail Kumar. લોકોને બગાડવાનું બંધ કરો.
  Like . Reply  1   .     2  hr  ago

 Mihir Mahajan Suresh C. Virani અને Jayantilal Mota, તમે બેય ફેસબુક પડતું મૂકીને ચુપચાપ આસ્થા ચેનલ જુઓ બેસી જાઓ તો!  
  Like . Reply   8   .     2 hr ago

 Monish Kanakhara ફેસબુક પર એક વાક્યનું સ્ટેટસ લખવાથી લોકો બગડી જાય? શાબાશ!
  Like . Reply   4   .     2 hr ago

 Vivek Bhati કાકાઓની સુરુચિનો ભંગ થઈ ગયો!
  Like . Reply   5   .     2 hr ago

 Padmkant Bhimani   તમતમારે  ચલાવો, Cocktail Kumar. મજા આવે છે.
  Like . Reply  1   .     2 hr ago

 Kinnar Galaiya સેકસ ટોયની વાત નીકળી એટલે મને કંગના રાણાવતની ‘ક્વીન’ ફિલ્મનો પેલો સીન યાદ આવી ગયો. એ ફોરેનમાં એકલી હનીમૂન મનાવવા જાય છે અને ભૂલથી કોઈ સેકસ શોપમાં ઘૂસી જાય છે. એને છેક સુધી ખબર પડતી નથી કે દુકાનમાં નકરા સેકસ ટોય્ઝ જ વેચાય છે.
  Like . Reply   5   .     2 hr ago

 Ekta A. ઘોઘી નંબર વન!
  Like . Reply   2   .     2 hr ago

 Kuntal Jani Lolz...
  Like . Reply   5   .     2 hr ago

 Nishith Gosarani એ સીનમાં એવું કંઈક છેને કે કંગના વાઈબ્રેટરને મસાજર સમજી બેસે છે ને બધા માટે જાતજાતનું શોપિંગ કરી નાખે છે!

 Sheetal Nayak Lolz.... That was a brilliant scene!
  Like . Reply   5   .     2 hr ago

 Prachi Pujara I looove Kangana! I loooved Queen!!! My most favorite film....!!!
  Like . Reply   5   .     2 hr ago
 


 Bhavesh Mehta અરે ભાઈ, કંગના રાણાવત નહીં, પણ કંગના રનૌત.
  Like . Reply  ((થમ્સ અપનું નિશાન)) 5   .     2 hr ago

 Pathak Prem કોઈ ગુજરાતી છાપાવાળા તો ‘રણોટ’ એવો ઉચ્ચાર કરે છે. સાચું શું છે? ભારે ક્ધફ્યુઝન છે.
  Like . Reply  1   .     2 hr ago
 
 Bhavesh Mehta અટકની માથાઝીંક શું કામ કરો છો? ખાલી કંગના જ રાખોને. આખા ઇન્ડિયામાં એક જ કંગના છે.
  Like . Reply   3   .     2 hr ago

 Bhavika Mamtora   કોણે કીધું? હજુ ગયા અઠવાડિયે જ મારી માસીની બેબીનું નામ કંગના પાડ્યું. એના વાળ કર્લી છે એટલે.  
  Like . Reply   5   .     2 hr ago

 Shweta Shah   Even my cousin's name is Kangana Shah.
  Like . Reply   5   .     2 hr ago

  Kangana Shah  Hey Shweta!!! What's up? Long time no see! Still in Australia?

 Anurag  Mehta કંગનાનાને રિઅલ લાઈફમાં ઢગલાબંધ લવઅફેર થઈ ગયાં છે તે આખી દુનિયા જાણે છે, અગાઉની ફિલ્મોમાં પણ એણે કેટલાય હીરો સાથે લવમેકિંગ-સીન કર્યાં છે, પણ તમે જુઓ કે ‘ક્વીન’ ફિલ્મની પહેલીં પાંચ જ મિનિટમાં એ ઓડિયન્સને કન્વિન્સ કરી નાખે છે કે એ વર્જિન છે! તમને લાગે કે પડદા પરની આ ઇનોસન્ટ છોકરીએ ક્યારેય કોઈ છોકરા સાથે કિસનો અનુભવ પણ લીધો નહીં હોય. આને કહેવાય એક્ટિંગ.
  Like . Reply  5   .     2 hr ago

 Ekta A. Good observation.  
  Like . Reply  2   .     2 hr ago


 Mihir Mahajan ‘ક્વીન’ જેવી ફેમિલી ફિલ્મમાં સેકસ ટોયવાળા આખેઆખા સીન સામે સેન્સર બોર્ડ સહિત કોઈને સહેજ અમથોય વાંધો નહોતો પડ્યો, પણ અહીંયા ફેસબુક પર કોઈ સેક્સ ટોય વિશે નિર્દોેષ વાત કરે છે તો લોકોને વાંધા પડી જાય છે!
  Like . Reply  7   .     2 hr ago

 Monish Kanakhara   નિર્દોેષ વાત... વાહ!
  Like . Reply  5   .     2 hr ago

 Preeti Bhojani   બાય ધ વે, કંગના અને હૃતિક રોશન વચ્ચે થોડા સમય પહેલાં જોરદાર યુદ્ધ ફાટી નીકળ્યું હતું એનું પછી શું થયું?
  Like . Reply  5   .     2 hr ago


  Mihir Mahajan   કશું નહીં. કંગના અને હૃતિકે એકબીજા પર પોલીસ કેસ કર્યા હતા પણ પછી આખો કેસ રફેદફે થઈ ગયો. કશું પૂરવાર જ થયું નહીં. બેમાંથી કોણ કેટલું સાચું બોલતું હતું ને કેટલું ખોટું બોલતું હતું એની છેક સુધી ખબર જ ન પડી.
  Like . Reply  2   .     1 hr ago


  Cocktail Kumar  ‘ઇન્ડિયા ટુડે’ મેગેઝિનવાળા દર વર્ષે ‘નિર્દોેષ’ સેક્સ સર્વે કરાવતા હોય છે તે ભારે મજેદાર હોય છે.
  Like . Reply  11   .     2 hr ago


 B. L. Kotak મેં ક્યાંક વાંચ્યું હતું કે ‘કામસૂત્ર’ ના લેખક વાત્સાયન મુનિ ગુજરાતી હતા.
  Like . Reply  5   .     2 hr ago

 Manish Kikani ઓહો! વર્લ્ડફેમસ ‘કામસૂત્ર’ પુસ્તકના લેખક વાત્સાયન ગુજરાતી? વાહ! એટલેસ્તો ભારતમાં સૌથી વધારે સેક્સ ટોય ગુજરાતમાં વેચાય છે.
  Like . Reply  4   .     2 hr ago

 Monish Kanakhara કેમ, ફેમસ સેક્સોલોજિસ્ટ ડો. પ્રકાશ કોઠારી પણ ગુજરાતી જ છેને.
  Like . Reply  5   .     1 hr 55 minutes ago

 Jayendra Shelat અરે ભાઈ, વાત્સાયન મુનિ ગુજરાતના નહોતા. તેઓ બિહારમાં થઈ ગયા, ભારતમાં ગુપ્ત વંશનું સામ્રાજ્ય ફેલાયેલું હતું એ વખતે. એટલે કે પ્રાચીન કાળમાં.
  Like . Reply  5   .     2 hr ago

 B. L. Kotak Jayendra Shelat, હું શરત મારવા તૈયાર છું. વાત્સાયન સો ટકા ગુજરાતી જ હતા. મેં પોતે કોઈક છાપાની પૂર્તિમાં વાંચ્યું છે. મને બરાબર યાદ છે.
  Like . Reply  5   .   2 hr ago

 Savan Pithadiya વાત્સાયન મુનિ ગુજરાતી હતા, એમ? તો તો સની લિઓની પણ ગુજરાતી છે! ((આંખ મિચકારતું સ્માઈલી))  
  Like . Reply  2   .   2 hr ago

 Rohit Patel હા હા, કેમ નહીં. સની લિઓની મૂળ અમારા કાઠિયાવાડ બાજુની! ((ખિખિયાટા કરતાં ત્રણ સ્માઈલી))  
  Like . Reply  3   .   2 hr ago

 Purvi Andharia LOLs...    
  Like . Reply  3   .  2 hr ago


 Hitesh Jobanputra   Are there any Gujarati stars in Bollywood who can be labeled as 'sexy'?    
  Like . Reply  5   .   2 hr ago

 Ekta A. બોલિવૂડમાં ગુજરાતી સ્ટાર્સ છેજ કયાં?
  Like . Reply  5   .   2 hr ago


 Binit Vora Dimple Kapdia is sexy. Jackie Shroff is sexy. Amisha Patel is cute, not sexy. Asha Parekh was quite glamorous in her youth.  
  Like . Reply  5   .   2 hr ago

 Anant Adani ડિમ્પલ કાપડિયા અને જેકી શ્રોફ બુઢાં થઈ ગયાં. હા, એમના જમાનામાં બેય સેક્સી ગણાતાં ખરાં.
  Like . Reply  5   .   2 hr ago

 Bipin Bhatt આલિયા ભટ્ટ.
  Like . Reply  1   .   2 hr ago

 Anant Adani આલિયા ભટ્ટ માત્ર નામની ગુજરાતી છે, રાધર, એની ખાલી અટક ગુજરાતી છે. એનાં દાદા-દાદી ગુજરાતી જરુર હતાં, પણ મને નથી લાગતું કે આલિયા ભટ્ટમાં ગુજરાતીપણાનો છાંટો પણ હોય.
  Like . Reply   2     .  2hr ago

 Mihir Mahajan આલિયા શું, એના પપ્પા મહેશ ભટ્ટમાં ય ગુજરાતીપણાનો છાંટો નથી.
  Like . Reply  5   .   2 hr ago

 Bijal Popat ઉપેન પટેલને ગુડલુકિંગ કહી શકાય. ભલે ફ્લોપ હીરો છે, પણ દેખાવડો ખરો.
  Like . Reply  3  .   2 hr ago

 Binit Vora Prachi Desai is cute. Daisy Shah is definitely sexy.
  Like . Reply  5   .   2 hr ago

 Anant Adani Daisy Shah who?  
  Like . Reply  1   .   2 hr ago

 Binit Vora ‘જય હો’ની હિરોઈન. આ સલમાન ખાનની ફ્લોપ પિક્ચર.      
  Like . Reply  4   .   2 hr ago

 Chirag  Morparia આ રહી. જોઈ લ્યો.    
  Like . Reply  7   .   2 hr ago




 Bijal Popat   શર્મન જોશીએ વચ્ચે કંઈક કોઈક વિચિત્ર સેક્સી ફિલ્મ કરી હતી. અત્યારે નામ યાદ નથી આવતું. એમાં પણ ડેઝી શાહ હતી.  
  Like . Reply  5   .   2 hr ago

 Binit Vora   Hate something.    
  Like . Reply   3   .   2 hr ago


 Bijal Popat Yess...! ‘Hate Story-3’. મને હજુય સમજાતું નથી કે શર્મન જેવા સશક્ત અભિનેતાએે આવી ભંગાર બી કે સી ગ્રેડની સેક્સી ફિલ્મમાં શા માટે કામ કરવું જોઈએ?        
  Like . Reply  3   .   2 hr ago

 Avnish Bhayani ભાઈ B. L. Kotak, વાત્સાયન ગુજરાતી નહોતા જ. તમે મનહર ગઢિયાએ પ્રોડ્યુસ કરેલા ‘સાત તરી એકવીસ’ નામના નાટકની વાત કરતા લાગો છો. આઈ થિંક, સાત-આઠ વર્ષ પહેલાં આ નાટક આવેલું. એમાં સાત જુદા જુદા લેખકોએ લખેલી સાત એકોક્તિઓ હતી. સાત ડિરેકટરોએ તે ડિરેકટ કરી હતી અને સાતેયમાં અલગ અલગ એકટરોએ એક્ટિંગ કરી હતી.
  Like . Reply  8   .   2 hr ago

  Prachi Pujara I loooved this concept!  
  Like . Reply  2   .   2 hr ago

 Avnish Bhayani આ સાતમાંની એક એકોક્તિનું ટાઈટલ ‘વાત્સાયન ગુજરાતી હતા’ (અથવા ‘વાત્સાયન ગુજરાતી છે’) એવું હતું. સંજય છેેલે તે લખી હતી, મનોજ શાહે ડિરેકટ કરી હતી અને શ્યામ પાઠકે એમાં અભિનય કર્યો હતો. શ્યામ પાઠક એટલે ‘તારક મહેતા કા ઊલટા ચશ્મા’માં પત્રકાર પોપટલાલનું પાત્ર ભજવે છે, એ. તમારા દિમાગમાં આ નાટક ફિટ થઈ ગયું લાગે છે એટલે ગેરસમજ કરો છે.  
  Like . Reply  11   .   2 hr ago

 B. L. Kotak મીન્સ કે નાટકમાં વાત્સાયન ગુજરાતી છે એવી જે વાત હતી તે આખી કાલ્પનિક હતી?
  Like . Reply  1   .   2 hr ago

 Avnish Bhayani હા, ભાઈ, હા.
  Like . Reply  2   .   2 hr ago

 B. L. Kotak Ok.
  Like . Reply  1   .   2 hr ago

 Manish Kikani શું યાર, Avnish Bhayani. કામસૂત્રના રાઈટર ગુજરાતી હતા એવું વાંચીને હું તો ફોર્મમાં આવી ગયો હતો. તમે બધી હવા કાઢી નાખી. થોડી વાર ચલાવવા દેવું હતુંને.  
  Like . Reply  5   .   2 hr ago

 Avnish Bhayani ‘સાત તરી એકવીસ’ની ત્રીજી એડિશન મુંબઈમાં ગયા મહિને જ ઓપન થઈ. આ વખતે સાતેય મોનોલોગમાં મહિલા કલાકારો એક્ટિંગ કરે છે અને સાતેય મોનોલોગના ડિરેક્ટર એક જ છે - પ્રતીક ગાંધી. એમનું ડિરેક્ટર તરીકેનું પહેલું નાટક.
 
  Like . Reply  6   .   2 hr ago


 Ramesh Kanubhai Vaishnani મને નાટકમા એકટીગ કરવાનો સોખ છે. નાટક બનાવાવાળાના મોબાઈલ નબર આપો.
  Like . Reply  1   .   2 hr ago

 Cocktail Kumar ‘ઇન્ડિયા ટુડે’ મેગેઝિને સેક્સ સર્વે કરાવ્યો હતો એમાંથી બહાર આવ્યું હતું કે અમદાવાદ ભારતનું સૌથી ઈરોટિક સિટી છે.  
  Like . Reply  15   .   2 hr ago

 Prashant Mehta   ઇરોટિક એટલે? Cocktail Kumar, કમસે કમ આવી ચટાકેદાર વાત કરતી વખતે સમજાય એવી સાદી ભાષા વાપરો.
  Like . Reply  1   .   2 hr ago

 Cocktail Kumar ઇરોટિક એટલે કામુક. સાદી ભાષામાં કહું તો, ‘ઇન્ડિયા ટુડે’ ના રાષ્ટ્રવ્યાપી સર્વે પ્રમાણે અમદાવાદીઓ ભારતની સૌથી સેક્સી પ્રજા છે.
  Like . Reply  22   .   1 hr ago ago

 Apurva F. Shah Girish Krishnan, Shiva Subramanyam, Vyanktesh Swamy, Rakesh Pandey, Daljeet Singh.... Attention! Yo!!
  Like . Reply  2   .   1 hr ago

 Cocktail Kumar સર્વેનાં તારણો  કહે છે કે અમદાવાદના ૬૯ ટકા પુરુષો પોતાની સેક્સલાઈફથી સંતુષ્ટ છે. ૫૯ અમદાવાદીઓ કહ્યું હતું કે ઓરલ સેક્સ ઇઝ વેરી ઇમ્પોર્ટન્ટ. ૮૮ ટકા અમદાવાદી પુરુષો પોતાની પાર્ટનર પરાકાષ્ઠા પર પહોંચે જ એની ખાસ તકેદારી રાખે છે. ભારતભરનાં શહેરોમાં થયેલા સર્વેનાં પરિણામોમાં આ સૌથી ઊંચી ટકાવારી છે.
  Like . Reply  27   .   1 hr ago


 Manish Kikani અમદાવાદે તો તબલાં તોડી નાખ્યાં! ભુક્કા કાઢી નાખ્યા!
  Like . Reply  5   .   58 minutes ago

 B. V. Shashtri Ahmedabad is always number # 1! Proud of being Amdavadi.. !!
  Like . Reply  3   .   58 minutes ago

 Cocktail Kumar લાઈફમાં સેક્સ કેટલું મહત્ત્વનું છે એવા સવાલના જવાબમાં ભારતની સ્ત્રીઓએ જે જવાબ આપ્યા તેનું નેશનલ એવરેજ ઝીરોથી પાંચના સ્કેલ પર ૩.૫ છે, પણ અમદાવાદની સ્ત્રીઓનો રિસ્પોન્સ ઝીરોથી પાંચના સ્કેલ પર ૪ છે. નેશનલ એવરેજથી વધારે.
  Like . Reply  25   .   55 minutes ago

 Jay Sutaria ઝક્કાસ!
  Like . Reply  3   .   54 minutes ago

 Shailesh Sangani   ઓહોહો...!
  Like . Reply  5   .  54 minutes ago
 
 Atul Bhatia અલ્યા Sandeep Sonpara સંદીપીયા, તેં પેલી છોકરી સાથે બ્રેકઅપ કર્યું એ અમદાવાદની જ હતીને?
  Like . Reply  3   .   50 minutes ago

  Sandeep Sonpara હા યાર.

  Atul Bhatia મોટી ભુલ કરી નાખી તેં!

  Sandeep Sonpara આ વાંચીને હવે મનેય એવું લાગે છે! ((રડતા ચહેરાનું સ્માઈલી))

  Atul Bhatia બીજી શોધી લે.

  Sandeep Sonpara અહીં બેંગલોરમાં અમદાવાદી છોકરી ક્યાંથી શોધવી?

  Atul Bhatia પાછો અમદાવાદ શિફ્ટ થઈ જા.

  Sandeep Sonpara ના યાર. ભલભલા રાક્ષસ સાથે મને ફાવશે, પણ મારા ફાધર સાથે એક ઘરમાં રહેવાનું આ લાઈફમાં તો નહીં જ ફાવે.  

 Suresh C. Virani આ કઈ ટાઈપનું ડિસ્કશન ચાલી રહ્યું છે? કોઈની બહેન-દીકરી વિશે આવી અભદ્ર ભાષામાં કેવી રીતે લખી શકાય? Cocktail Kumar, જવાબ આપો.
  Like . Reply     .   47 minutes ago

 Yogesh Panwala   અમદાવાદ સિવાયનાં ગુજરાતનાં બીજાં શહેરોનું શું રિઝલ્ટ છે?
  Like . Reply  9   .   47 minutes ago

 Cocktail Kumar ના, સર્વે માટે આખા ગુજરાતમાંથી એકલું અમદાવાદ જ પસંદ કરવામાં આવેલું.
  Like . Reply  5   .   46 minutes ago

 Yogesh Panwala ફાલતુ સર્વે છે. હકીકતમાં અમદાવાદીઓ કરતાં સુરતીઓ વધારે સેક્સી છે.
  Like . Reply  4   .   44 minutes ago

 B. V. Shashtri આવું તું શી રીતે કહી શકો? સાબિતી આપો.
  Like . Reply  2   .   43 minutes ago

 Yogesh Panwala સાબિતી અહીં ફેસબુક પર જાહેરમાં આપી શકાય એવી નથી.
  Like . Reply  1   .   42 minutes ago

 Apurva F. Shah Personal experiences!
  Like . Reply  5   .   41 minutes ago

 Ramesh Kanubhai Vaishnani મને નાટકમા ઉતરવુ છે. મને એકટીગનો સોખ છે. નીરમાતાના નબર આપો.
  Like . Reply  ((થમ્સ અપનું નિશાન)) 2   .   38 minutes ago

 Mahesh Dwivedi ભારતમાં એકલું ગુજરાત જ એવું રાજ્ય છે, જ્યાં મૈત્રી કરાર છેક ૧૯૯૦ના દાયકાના મધ્ય સુધી કાયદેસર ગણાતું હતું.
  Like . Reply  17   .   38 minutes ago


 Anuj Kumar   Maitri karaar means?  
  Like . Reply  2   .   36 minutes ago

 
  Mahesh Dwivedi In simple terms, Maitri karaar means a legal contract that allows live-in relationships.

  Anuj 'Kavi' Okay. Thanks.
 

 S. V. Paleja   ગુજરાતીઓ ફરતી પ્રજા છે. ગુજરાતીઓ જેટલું ટ્રાવેલિંગ કરે છે એટલું ભારતની બીજી કોઈ પ્રજા કરતી નથી. દેશ-વિદેશમાં ખૂબ ફરવાને કારણે ગુજરાતીઓ જાતજાતની વસ્તુઓ શીખી લાવે છે. એમાં સેક્સ પણ આવી ગયું.
  Like . Reply  5   .   32 minutes ago

 Bhavya Bhaumik ફરતી પ્રજા.... LOL!!!  ((ખિખિયાટા કરતાં ત્રણચાર સ્માઈલી મૂકવા)))
  Like . Reply  3   .   31 minutes ago


 Anuradha Kanani   ગુજરાતીઓના રાસ-ગરબા શું છે? કૃષ્ણ અને ગોપીની રાસ-લીલાનું પ્રતીક. ગુજરાતીઓ સૌથી રસિક પ્રજા છે એ વાતની ના નહીં.
  Like . Reply  6   .   29 minutes ago



 Atul Bhatia અમદાવાદી છોકરા-છોકરીઓ વધુ પડતી રાસ-લીલા કરતાં હતાં એટલે જ સરકારે નવરાત્રિ પર ટાઈમ-લિમિટ લાગુ પાડી દીધી.
  Like . Reply  4   .   27 minutes ago

 Dr. Rashesh Zaveri ગુજરાતીઓ દંભી છે. આમ જાપ જપશે ને ખાનગીમાં શરાબની રેલમછેમ કરશે. આમ પોતાને શાકાહારી કહેડાવશે ને બીજી બાજુ નોનવેજ રેસ્ટોરાંની બહાર લાઈનો લગાડશે.  
  Like . Reply   2   .   27 minutes ago


 Rohit Sinha There are big red light areas in Mumbai, Kolkata etc, but I believe there is not a single red light area in Ahmedabad. Still the public of Ahmedabad is considered to be the sexiest in India? Really?

  Like . Reply  8   .   25 minutes ago

 Suresh C. Virani Cocktail Kumar, તમે તમારી ફેસબુક વોલ પર વેશ્યાઓની ચર્ચા કરો છો? હદ થાય છે.
  Like . Reply  1   .   24 minutes ago

 Jayantilal Mota Cocktail Kumar, છેલ્લી વાર ચેતવણી આપું છું. બે મિનિટમાં આ પોસ્ટ ડિલીટ નહીં કરો તો તમને બ્લોક કરી નાખીશ.
  Like . Reply  1   .   22 minutes ago

 Manhar Rajput ગુજરાતી પ્રજા તો દંભી નથી, પણ આ બે જણા Jayantilal Mota અને Suresh C. Virani સો ટકા સુપર દંભી છે. સેક્સની ચર્ચા શરુ થઈ ત્યારના વાંધા કાઢ્યા કરે છે ને મારા બેટા એકેએક કમેન્ટ રસથી વાંચે છે. અલ્યા સાહેબો, તમને આ ડિસ્કશનમાં આટલી બધી તકલીફ પડતી હોય તો લોગ-આઉટ કરીને જતા કેમ રહેતા નથી?  
  Like . Reply  21   .   20 minutes ago

 Bhavya Bhaumik Cocktail Kumar, Block these two jokers.
  Like . Reply  10   .   20 minutes ago

 Ramesh Kanubhai Vaishnani મને સીધાર્થભાઈ રાદેરીયાનો નંબર આપો. મને ગુજુભાય નાટક બવ ગમે છે બવ કોમેડી છે. મને નાટકમા કામ કરવુ ચે
  Like . Reply  2   .   18 minutes ago

 
 Sameer Palanpuri   અરે આ કનુભાઈના દીકરાને મોબાઈલ નંબરો આપીને ચુપ કરો. ક્યારનો ત્રાસ કરે છે.
  Like . Reply  5   .   16 minutes ago

 Manhar Rajput ભાઈ Ramesh Kanubhai Vaishnani, પહેલાં થોડું ગુજરાતી શીખ. નાટકમાં આવા અભણ જેવા ડાયલોગ બોલીશ?
  Like . Reply  10   .   14 minutes ago

 Yusuf Ulfat અમદાવાદ કરતાં રાજકોટની પબ્લિક વધારે સેક્સી છે. કાઠિયાવાડીઓ બધી વસ્તુઓમાં બેસ્ટ છે.
  Like . Reply  4   .   14 minutes ago

 Cocktail Kumar એક સ્પષ્ટતા કરવાની રહી ગઈ. મેં આ જે ‘ઇન્ડિયા ટુડે’ ના સર્વેેની વાત કરી તે ૨૦૦૪નો સર્વે છે.
  Like . Reply  2   .   13 minutes ago

 Milind Nayak   What?
  Like . Reply  2   .   12 minutes ago

 Bhavya Bhaumik WTF...
  Like . Reply  5   .   12 minutes ago

 Monish Kankhara શું યાર Cocktail Kumar. આ વાત પહેલાં કહેવી જોઈએને. મૂરખ બનાવ્યા તમે તો.  
  Like . Reply  2   .   12 minutes ago

 Yogesh Panwala મેં તો પહેલાં જ કહ્યું હતું કે ગુજરાતમાં સૌથી વધારે સેકસપાવર અમદાવાદીઓ પાસે નહીં, સુરતીઓ પાસે છે.
  Like . Reply  5   .   11 minutes ago

 Bhavesh Mehta અમદાવાદીઓ જો ૧૩ વર્ષ પહેલાં આટલા સેક્સી હતા તો કલ્પના કરો કે આજે વાત ક્યાં પહોંચી હશે!
  Like . Reply  12   .   10 minutes ago


 Cocktail Kumar એક મિનિટ, એક મિનિટ. અમદાવાદીઓ સૌથી સેક્સી ઇન્ડિયન્સ છે તે સર્વે ભલે જૂનો રહ્યો, પણ પેલો સેક્સ ટોયવાળો સર્વે તાજો છે. ૨૦૧૭નો. ભારતમાં સૌથી વધારે સેક્સ ટોય્ઝ આજની તારીખે ગુજરાતમાં વેચાય છે એનો એક અર્થ એ જ થયોને કે ભારતની સૌથી કામાતુર પ્રજા ગુજરાતીઓ જ છે!
  Like . Reply  15   .   10 minutes ago

 Hiren Lakhani સેક્સ્યુઅલી એડવાન્સ્ડ પ્રજા!
  Like . Reply  5   .   9 minutes ago

 Cocktail Kumar ફ્રેન્કલી, કોઈ પણ જાતના સર્વેને બહુ ગંભીરતાથી લેવાના ન હોય. એમાં કમર્શિયલ ને બીજા જાતજાતના એંગલ સંકળાયેલા હોય છે. કોઈ પણ સર્વેેના આંકડાઓને અને તારણોને આસાની તોડીમરોડી શકાતા હોય છે. આઈ મીન, આપણે સેક્સ સર્વેેની વાત કરીએ તો આવડા વિરાટ દેશમાંથી તમે ફક્ત પાંચ-સાત-દસ હજાર રેન્ડમ લોકોને પકડીને સેમ્પલ સર્વે કરાવો તો એનાં તારણોમાં કેટલી વાસ્તવિકતા હોઈ શકે?
  Like . Reply  5   .   8 minutes ago

  N.M. Mehta Cocktail Kumar બેય બાજુ ઢોલકી વગાડે છે.
  Like . Reply   5   .   7 minutes ago


 Kaushik Rupala   પણ આવું બધું વાંચવાની મજા બહુ આવે. પ્યોર એન્ટરટેઈનમેન્ટ.
  Like . Reply  5   .   7 minutes ago

 Cocktail Kumar Absolutely! એટલેસ્તો મેં ફેસબુક પર આ પોસ્ટ મૂકી.  
  Like . Reply  5   .   7 minutes ago



 Sarvesh Nagar   ‘ઇન્ડિયા ટુડે’એ પંદરેક વર્ષના સેક્સ સર્વેની આખી બુક બહાર પાડી છે. મસ્ત છે.
  Like . Reply  ((થમ્સ અપનું નિશાન)) 5   .   6 minutes ago

 Cocktail Kumar સો વાતની એક વાત એટલી જ કે સેક્સ ઓવર-રેટેડ વસ્તુ પણ છે અને અન્ડર-રેટેડ વસ્તુ પણ છે. આ એક વિચિત્ર વિરોધાભાસ છે. સૌએ પોતપોતાની રીતે સમજી લેવાનું છે કે પોતે સેક્સને જરુર કરતાં વધારે મહત્ત્વ આપે છે કે જરુર કરતાં ઓછું.    
  Like . Reply  16   .   5 minutes ago

 Manhar Rajput ...અને આટલું સમજાય જાય એટલે પછી સૌએ પોતપોતાની સેક્સલાઈફનું જરુરિયાત પ્રમાણે ફાઈન ટ્યુનિંગ કરી નાખવાનું, રાઈટ?
  Like . Reply   7   .   4 minutes ago

 Cocktail Kumar સત્ય વચન!
  Like . Reply  ((થમ્સ અપનું નિશાન)) 10   .   2 minutes ago

 0 0 0

 (નોધ:  આ કોલમમાં ઉલ્લેખ પામેલાં તમામ નામો કાલ્પનિક છે.)

 -----------------------------


વેબ સિરીઝના વંટોળમાં જ્યારે ક્રિકેટનું કમઠાણ ઉમેરાય છે...

સંદૃેશ - સંસ્કાર  પૂર્તિ - રવિવાર  - ૬ ઓગસ્ટ ૨૦૧૭ 

મલ્ટિપ્લેકસ 

ફરહાન અખ્તરે પ્રોડ્યુસ ક્રેલી ‘ઇનસાઇડ એજ 'નામની ધમાકેદૃાર વેબ સિરીઝ આજકાલ ચર્ચામાં છે. ટી-ટ્વેન્ટી ટુનાર્મેન્ટની અંદૃરની વાતો કરતો શો ભલે માસ્ટરપીસ ન હોય, પણ એની ટ્રીટમેન્ટ એટલી રસાળ છે કે રસિયાઓ ઉજાગરા કરીનેય એના દૃસેદૃસ એપિસોડ્સ સામટા જોઈ કાઢે છે! 





સિનેમા વિશેની આ કોલમમાં આજે, ફોર અ ચેન્જ, એક નવીનકકોર અને ધમાકેદૃાર ઇન્ડિયન વેબ સિરીઝ વિશે વાત કરવી છે. નેટફ્લિક્સ અને એમેઝોન વિડીયો - આ બન્ને અમેરિકન બ્રાન્ડ્સનાં નામ ડિજિટલ એન્ટરટેઇનમેન્ટના દૃીવાનાઓને વહાલાં લાગે છે. ફિલ્મો તેમજ ટીવી શોઝની વિરાટ ઓનલાઈન લાયબ્રેરી ધરાવતી આ બન્ને કંપનીઓના બાયોડેટામાં અફલાતૂન ગુણવત્તા ધરાવતી કેટલીય ઓરિજિનલ વેબ સિરીઝ પણ બોલે છે. આ બન્ને કંપનીઓ વિધિવત રીતે ભારતમાં ગયા વર્ષથી સક્રિય બની. નેટફ્લિકસ જાન્યુઆરીમાં, એમેઝોન પ્રાઈમ ડિસેમ્બરમાં. બન્નેમાંથી કોણ સૌથી પહેલી ઓરિજિનલ ઇન્ડિયન વેબ સિરીઝ બનાવીને દૃર્શકોની સામે ડિજિટલ તાસકમાં ધરી દૃે  છે તે જાણવામાં સૌને રસ હતો. તો પહેલો ઘા એમેઝોનરાણાએ માર્યો છે - ‘ઇનસાઇડ એજ' નામની અંગ્રેજીમિશ્રિત હિન્દૃી સિરીઝ બનાવીને. નેટફ્લિકસવાળાઓની ‘સેક્રેડ ગેમ્સ' નામની સિરીઝ હજુ તો પ્રી-પ્રોડકશન તબકકામાં છે. વિક્રમ ચંદ્રાની આ જ ટાઈટલ ધરાવતી નવલકથા ધરાવતી પરથી આ વેબ સિરીઝ બની રહી છે. સૈફ અલી ખાન, નવાઝુદ્દીન સિદ્દીકી અને રાધિકા આપ્ટે એમાં અભિનય કરવાનાં છે.

એમેઝોન પ્રાઈમની દૃસ એપિસોડ ધરાવતી  ‘ઇનસાઇડ એજ'  વેબ સિરીઝ ૧૦ જુલાઈએ લોન્ચ થઈ. ઓનલાઈન થતાં જ આ શોએ તરખાટ મચાવ્યો. ઓડિયન્સને એટલી બધી મજા પડી ગઈ કે પહેલાં જ અઠવાડિયામાં ‘ઇનસાઈડ એજ' એમેઝોન પ્રાઇમ વિડીયોનો મોસ્ટ-વોચ્ડ શો બની ગયો. અમુક ચાંપલા રિવ્યુઅર્સને બાદૃ કરતાં મોટા ભાગના સમીક્ષકોએ શોને વખાણ્યો.  ઇન્ટરનેટ મૂવી ડેટાબેઝ (આઈએમડીબી) પર એને ઓવરઓલ ૮.૩ જેટલું રેિંટગ મળ્યું જે ઘણું સારું કહેવાય. એમેઝોન ઓરિજિનલ શોઝના ચાર વર્ષના ટચુકડા ઇતિહાસમાં હોમ માર્કેટમાં આના કરતાં વધારે રેિંટગ અન્ય એક જ સિરીઝને મળ્યું છે - ઇંગ્લેન્ડના ‘ધ ગ્રાન્ડ ટુર' નામના શોને. કેટલાય દૃર્શકોને ‘ઇનસાઈડ એજનું એવું બંધાણ થઈ ગયું હતું કે રાત જાગીને પિસ્તાલીસ-પિસ્તાલીસ મિનિટના દૃસેદૃસ એપિસોડ એમણે બેક-ટુ-બેક જોઈ કાઢ્યા. વધુ પડતો સારો પ્રતિસાદૃ મળ્યો એટલે શો લોન્ચ થયાને ત્રણ અઠવાડિયાં પૂરાં થાય તે પહેલાં જ નિર્માતાઓ દ્વારા ઘોષણા કરી દૃેવામાં આવી: યેસ, ‘ઇનસાઇડ એજ'ની બીજી સિઝન આવી રહી છે... બહુત જલ્દૃ!

એવું તે શું છે આ શોમાં? ‘ઇનસાઇડ એજ' અસલી સંદૃર્ભોને ઉપયોગમાં લઈને બનાવવામાં આવેલો કાલ્પનિક્ શો છે, જેમાં ટી-ટ્વેન્ટી ક્રિકેટ ટૂર્નામેન્ટ કેન્દ્રમાં છે. આ અતિ ગ્લેમરસ અને હાઈ પ્રોફાઈલ રમતની પાછળ કેવી કેવી રમતો રમાતી હોય છે? મેચ-ફિિંકસગ, સટ્ટો, રાજકારણ, છળકપટ, સેકસ, ડ્રગ્ઝ, ચૂંથાયેલા સંબંધો અને ચકકર આવી જાય એટલો બધો પૈસો... આ બધા શોનાં મુખ્ય એલિમેન્ટ્સ છે. વિષય જૂનો છે, પણ કલાકારોનો અભિનય, ટ્રીટમેન્ટ અને પ્રોડકશન વેલ્યુ મસ્ત છે. ક્રિકેટમાં રસ પડતો હોય તો જ આ શોમાં રસ પડે એવું જરુરી ખરું? ના, જરાય નહીં. ઇન ફેકટ, ક્રિકેટમાં રન કરવાના હોય કે ગોલ કરવાના હોય એટલીય ગતાગમ ન પડતી હોય તો પણ આ શો મજા જોવાની મજા આવશે. અત્યંત પ્રવાહી શૈલીમાં લખાયેલી દિૃલધડક ધારાવાહિક નવલકથાનું રસપ્રચુર પ્રકરણ પૂરું થાય પછી રસિક વાચકને જેમ આગલો હપ્તો વાંચવાની જોરદૃાર ચટપટી ઉપડે એવું જ કંઈક ‘ઇનસાઇડ એજ'ના એપિસોડ્સ જોતી વખતે થાય છે.



રિચા ચઢ્ઢા ટોચની ફિલ્મસ્ટાર બની છે જેની કરીઅરના વળતાં પાણી શરુ થઈ ગયાં છે. પ્રીતિ ઝિન્ટા જેમ અસલી જીવનમાં આઈપીએલની િંકગ્સ ઇલેવન પંજાબ ટીમની કો-ઓનર છે તેમ રિચા ચઢ્ઢા આ શોમાં મુંબઈ મેવરિકસ ટીમની માલિકણ બની છે. એનું ફાઈવસ્ટાર જીવન અંદૃરથી બોદૃું છે. બાપડીએ તમાચા મારીને અને મરાવીને ગાલ લાલ રાખવા પડે છે. અંગદૃ બેદૃી (જેને આપણે ‘પિન્કમાં જોયો છે) મુંબઈ મેવરિકસ ઉપરાંત ઇન્ડિયન ક્રિકેટ ટીમનો પણ કેપ્ટન છે. ઘીરગંભીર, સિન્સિયર પણ અંગત જીવનમાં દૃારુડિયણ પત્નીને કારણે દૃુખી. રતિ અગ્નિહોત્રીનો સુપુત્ર તનુજ વિરવાણી તેજતર્રાર સ્ટાર-બેટ્સમેન છે. એના દિૃમાગમાં એટલી હદૃે કામાગ્નિ છવાયેલો રહે છે કે ફિલ્ડ પર જવાની થોડી મિનિટો પહેલાં નશીલી દૃવા સૂંઘીને ચીયરલીડરના ગોરા શરીરનો જનાવરની જેમ ઉપભોગ કરવાનું એ ચુકતો નથી. સયાની ગુપ્તા એની  ઇન્ટેલિજન્ટ બહેન બની છે, જે ટીમની ચીફ એનેલિસ્ટ તરીકે કામ કરે છે. અમિત સયાલ સ્પિનર છે, જે સતત કાનમાંથી અળસિયા-વાંદૃા-કરોળિયા ખરી પડે એવી ભૂંડાબોલી ગાળો બોલ્યા કરે છે. સિદ્ધાર્થ ચતુર્વેદૃી નામનો નવોદિૃત એક્ટર યુપીથી આવેલો ઊભરતો, ભીરુ, દૃલિત બોલર બન્યો છે. સંજય સુરી ટીમનો કોચ છે, જે એક જમાનામાં ખુદૃ મોટો ક્રિકેટર રહી ચુકયો છે. ટી-ટ્વેન્ટીના નામે આખો જે હોબાળો ચાલી રહ્યો છે તેની પાછળ વિવેક ઓબેરોયનું માસ્ટરમાઇન્ડ કામ કરે છે. એ નીતિમત્તાવિહોણો, તુંડમિજાજી અને વિકૃત બિઝનેસમેન છે, જે મેચો ફિકસ કરાવીને અધધધ કહી શકાય એવી રકમની બેનંબરી કમાણી કરે છે. શોમાં આ સિવાય પણ નાનામોટાં ઘણાં કિરદૃારો છે.  
Karan Anshuman: The writer - director of the show

શો સાથે સંકળાયેલા સૌથી મહત્ત્વની બે ટેલેન્ટ એટલે ફરહાન અખ્તર અને કરણ અંશુમાન. ફરહાને પોતાના મેરિટથી એવી ઇમેજ ઊભી કરી છે કે એ જે પણ કંઈ કરે - એક્ટિંગ, ડિરેક્શન, પ્રોડક્શન, એન્કિંરગ, કંઈ પણ - એની ગુણવત્તા સારી જ હોવાની એવી એક ધરપત આપણને આગોતરી મળી જાય છે.  ‘ઇનસાઈડ એજ શો એણે પોતાના જુના જોડીદૃાર રિતેશ સિધવાણીના સંગાથમાં પોતાના બેનર એક્સેલ એન્ટરટેઇનમેન્ટ હેઠળ પ્રોડ્યુસ કરીને એમેઝોન પ્રાઇમના પ્લેટફોર્મ પર મૂક્યો છે. આ શો ફરહાન અને એના બેનરને છાજે એવો બન્યો છે.

કમ્પ્યુટર એન્જીનિયિંરગ પડતું મૂકીને અમેરિકામાં ફિલ્મમેિંકગનું ભણી આવેલા કરણ અંશુમાન આ સિરીઝના યુવાન રાઇટર-ડિરેકટર છે. ભારત આવીને સૌથી પહેલાં તો એમણે મોબાઈલ અને વેબ એપ્સ બનાવતું ડ્રીમસ્કેપ નામનું સ્ટાર્ટ-અપ શરુ કર્યું હતું. અપરસ્ટોલ ડોટકોમ નામનું મૂવી પોર્ટલ બનાવીને એમાં તેઓ ફિલ્મ વિષયક લેખો અને ફિલ્મ રિવ્યુઝ લખતા. પછી ‘મુંબઇ મિરર' અખબાર માટે ફિલ્મ ક્રિટીક બનીને લાગલગાટ ત્રણ વર્ષ સુધી ફિલ્મોનાં અવલોકનો લખ્યા. ત્યાર બાદૃ એ ખુદૃ ફિલ્મમેકર બન્યા. રિતેશ દૃેશમુખ અને પુલકિત સમ્રાટને લઈને ‘બંગિસ્તાન' (૨૦૧૫) નામની ફિલ્મ બનાવી, જે ન ચાલી. આ ફિલ્મ ફરહાનના બેનરે જ પ્રોડ્યુસ કરી હતી.

‘ઇનસાઇડ એજમાં કરણ અંશુમાનને રમવા માટે મોકળું મેદૃાન મળ્યું છે. એકટરોને પણ. તમામ પાત્રોનો પોતાનો આગવો ગ્રાફ છે. આટલા બધા કલાકારો વચ્ચે સિદ્ધાર્થ ચતુર્વેદૃી નામનો નવો નિશાળિયો એક્ટર અને મનોજ બાજપાઈની યુવાન આવૃત્તિ જેવો દૃેખાતો અમિત સયાલ સૌથી વધારે ધ્યાન ખેંચે છે. આ શો પછી સિદ્ધાર્થ ચર્તુવેદૃીની એકિટંગની દૃુકાન ધમધોકાર ચાલવાની. તમે લખી રાખો! શોમાં જુદૃા જુદૃા ટ્રેક્સની સરસ ગૂંથણી થઈ હોવાથી એક પણ એપિસોડ સહેજે ઢીલો પડતો નથી. કરણ અંશુમાન એક સ્ટોરીટેલર તરીકે ખાસ્સા પ્રભાવશાળી પૂરવાર થયા છે એ તો નક્કી.

Siddharth Chaturvedi (left) with Farhan Akhtar


ઇન્ટરનેટ પર મૂકાતા કોન્ટેન્ટ માટે સેન્સર સર્ટિફિકેટની જફામાં પડવાનું હોતું નથી. વેબ સિરીઝ એટલે ભરપૂર ગાળાગાળી અને સેક્સનો સરવાળો આવું જે સમીકરણ બની ગયું છે એનું કારણ આ જ. ‘ઇનસાઇડ એજમાં આ પ્રકારનું ‘એડલ્ટ' કોન્ટેન્ટ છૂટથી ભભરાવેલું હોવાથી કાચી વયના દૃર્શકોએ સંભાળવું. આમ જુઓ તો ‘ઇનસાઇડ એજનાં પાત્રો સ્ટીરિયોટાઈપ છે. એ જ જુવાની વટાવી ચુકેલી ફિલ્મી નટી, એ જ છેલછોગાળો ક્રિકેટર, એ જ વિલન ટાઈપનો બિઝનેસમેન, એ જ ભ્રષ્ટ રાજકારણી. મજાની વાત એ છે કે આમ છતાંય કોઈ કિરદૃાર કાર્ડબોર્ડ કટઆઉટ જેવું સપાટ બની જતું નથી. ફક્ત એક વિવેક ઓબેરોયનું પાત્ર વધારે પડતું ફિલ્મી અને લાઉડ બની ગયું હોવાથી કઢંગી રીતે અલગ તરી આવે છે.

‘ઇનલાઇડ એજ કંઈ કલાસિક કે માસ્ટરપીસ નથી. વિદૃેશમાં બનતી ‘નાર્કોઝ' જેવા અફલાતૂન ગુણવત્તાવાળા વેબ શોઝની તુલનામાં ‘ઇનસાઇડ એજ' સાવ મામૂલી ગણાય. આપણે ત્યાં ઇન્ટરનેટ, ટેલીવિઝન અને ઇવન ફિલ્મી પડદૃા પર મનોરંજના નામે જે કંઈ પિરસવામાં આવે છે એમાં સ્તરહીન જોણાંની ભરમાર હોય છે. તેની તુલનામાં ‘ઇનસાઇડ એજ' ઘણું સારું અને જોવા જેવું પ્રોડકશન છે.

‘ઇનસાઇડ એજ'ને કેટલા સ્ટાર મળે, એમ? પાંચમાંથી સાડાત્રણ.

0 0 0

Tuesday, August 1, 2017

જીવદૃયા નહીં, જીવમૈત્રી!

 સંદૃેશ - અર્ધસાપ્તાહિક પૂર્તિ - બુધવાર  - ૨ ઓગસ્ટ ૨૦૧૭ 

ટેક ઓફ
 ‘આપણે માણસોને ગુલામ બનાવી શકતા નથી તો પ્રાણીઓને શી રીતે ગુલામ બનાવી શકીએ? બીજાં જીવો પર કબ્જો જમાવવાનો આપણને કોઈ અધિકાર નથી.' 



‘જનાવરોનું રીતસર બજાર ભરાયું હતું તે દિૃવસે. કેટલાં બધાં નઘણિયાતાં પ્રાણીઓ - ગાય, બકરી, ઘેટાં, ઘોડા... અમુક સાવ ઘરડાં થઈ ગયેલાં તો અમુક તાજાં જન્મેલાં. માંદૃાં, અશકત, ઘવાયેલાં, લાચાર. વજનના હિસાબે સૌની હરાજી થઈ રહી હતી. ખરીદૃાયેલાં જનાવરો આખરે કતલખાનાંમાં ઘકેલાઈને કપાઈ જવાનાં હતાં. જે રીતે તેમને ધકકે ચડાવવામાં આવતાં હતાં, એમનાં શરીરો પર લાતો પડતી હતી, પ્રહારો થઈ રહ્યા હતા અને જે રીતે બિચારાં વેદૃનાથી બરાડા પાડી રહ્યાં હતાં... અસહ્ય હતું આ બધું. મેં આ બજારમાં છએક કલાક વીતાવ્યા હશે. મારા જીવનનો કદૃાચ આ સૌથી ઈમોશનલ દિૃવસ હતો.'

લગભગ બે વર્ષ પહેલાંની આ ઘટના વર્ણવતી વખતે શાલીન શાહનો અવાજ આજે પણ થોડો કાંપે છે. શાલીન શાહ અમેરિકાના કોલોરાડો સ્ટેટમાં એરી નામના નાનકડા નગરમાં રહે છે. એમને બાતમી મળી હતી કે જનાવરોના પેલા બજારમાં એક પ્રેગનન્ટ ઘોડી અને બે બચ્ચાંની હરાજી થવાની છે. તેમને બચાવવા માટે શાલીન ત્યાં ગયેલા. આ ત્રણેય મૂંગાં જનાવરોને તો તેમણે ખરીદૃી લીધાં, પણ બાકીનાં પ્રાણીઓની હાલત જોઈને તેઓ અંદૃરથી હલી ગયા હતા. પશુઆના દૃર્દૃનાક ચિત્કારો અને એમની આંખોમાં થીજી ગયેલો ખોફ ભુલી શકાય તેમ નહોતા.

Compassionate couple: Shilpi Shah and Shaleen Shah


શાલીનના હૃદૃયમાં કરુણાનો ભાવ ન જાગે તો નવાઈ પામવા જેવું હતું. દૃસ વર્ષની ઉંમરે મમ્મી-પપ્પા સાથે અમદૃાવાદૃથી અમેરિકા શિફ્ટ થઈને, ત્યાં જ ભણીગણીને અને એન્ત્ર્યોપ્રિન્યોર બનીને સફળતા પામી ચુકેલા યુવાન શાલીન શાહ ખાનપાનના મામલામાં પાક્કા વીગન છે. વીગન હોવું એટલે માંસ-મચ્છી-ઈંડા તો નહીં જ, પણ દૃૂધ અને તેમાંથી બનતી દૃહીં-ઘી-છાસ-પનીર વગેરે જેવી પેદૃાશોને પણ હાથ નહીં લગાડવાનો. શાલીનને વીગન બનવાની પ્રેરણા એમની પત્ની શિલ્પીએ આપી હતી. જન્મે અને કર્મે જૈન એવાં પતિ-પત્ની બન્નેને થયાં કરતું હતું કે અિંહસાના મામલામાં આપણે વધારે બીજું શું કરી શકીએ? સદૃભાગ્યે આ સવાલનો જવાબ જ નહીં, સ્પષ્ટ માર્ગ પણ પ્રાણીઓની પેલી બજારની મુલાકાત પછી તરત મળી ગયો.      

ત્રણ ઘોડાઓને બચાવીને ઘરે પાછા ફરતી વખતે શાલીનના મનમાં એક જ વિચાર ઘુમારાયા કરતો હતો કે કાશ, મારી પાસે વધારે જગ્યા અને વધારે સગવડ હોત તો હું વધારેે જનાવરોને ખરીદૃીને તેમનો જીવ બચાવી શકત. ભરપૂર તીવ્રતા અને હૃદૃયની સચ્ચાઈથી વ્યકત થયેલી ઇચ્છા કુદૃરત વહેલામોડી સંતોષે જ છે. એ જ રાતે કોણ જાણે ક્યાંથી શાલીન પર કોઈકનો ફોન આવે છે: ૨૩ એકર જમીનનો એક બંજર ટુકડો એમ જ પડ્યો છે. કોઈને એમાં રસ હોય તો જણાવજો! જમીન શાલીનના ઘરથી થોડી મિનિટો જ અંતર પર જ હતી.



આ ફોને શાલીનને વિચારતા કહી મૂક્યા: શું આ ઉપરવાળાનો કોઈ સંકેત છે? રાત્રે મોડે સુધી પતિ-પત્નીએ ખૂબ ચર્ચા કરે છે: શું કરવું છે? લઈ લેવી છે આ જમીન? અસહાય પ્રાણીઓને પાળવા માટે સેન્ક્યુઅરી બનાવવી હોય તો આ જગ્યા પરફેકટ છે તે વાત સાચી, પણ આ જવાબદૃારી બહુ મોટી છે એનું શું? બેય દૃીકરાઓ હજુ નાના છે, જીવનનિર્વાહ માટે કામકાજ કરવાનું છે, પોતાની કંપની ચલાવવાની છે. પહોંચી વળાશે? જવાબ મળ્યો: હા, પહોંચી વળાશે! બીજા જ દિૃવસે લીઝનાં કાગળિયાં પર શાલીને સહી કરે છે. આ રીતે ઓગસ્ટ ૨૦૧૫માં ‘લવિન આર્મ્સ' નામની સંસ્થાની સ્થાપના થાય છે. એલ-યુ-વી-આઈ-એન ‘લવિન એ અંગ્રેજી શબ્દૃ ‘લિંવગ માટે વપરાતો સ્લેન્ગ છે. લવિન આર્મ્સ એટલે પ્રેમપૂર્વક લંબાવવામાં આવેલો હાથ.  




શાલીને અગાઉ ઘોડાઓ સાથે પનારો પાડ્યો હતો. ‘મેં અગાઉ ઘોડો ખરીદ્યો નહીં, પણ અડોપ્ટ કર્યો હતો એમ કહીશ,' તેઓ કહે છે, ‘તમે નિર્જીવ વસ્તુ ખરીદૃી શકો, જીવતુંજાગતું પ્રાણી નહીં.'

એકાદૃ-બે પ્રાણીઓને પાળવાં એક વાત છે અને આખેઆખું અભયારણ્ય ચલાવવું તદ્દન જુદૃી વાત છે. તમારે ખૂબ બધી બાબતોનું પ્રેકિટકલ નોલેજ કેળવવું પડે - જેમ કે, કઈ રીતે પ્રાણીઓને બચાવીને સેન્કચ્યુઅરી સુધી લાવવાં, કઈ રીતે માંદૃા પ્રાણીઓની દૃેખભાળ કરવી, એમને કેવો અને કઈ રીતે ખોરાક આપવો, કઈ રીતે એમના માટે ખાસ પ્રકારનાં રહેઠાણ ઊભાં કરવાં, પ્રાણીઓ  અને આ પ્રકારની સંસ્થા ચલાવવાના કાયદૃા સમજવા, નીતિનિયમોનું ઉલ્લંઘન ન થાય એની તકેદૃારી રાખવી, વગેરે. વળી, આ કામમાં જાતજાતનાં વાહનો જોઈએ, ઓટોમેટિક વોટર તેમજ હીટીંગ સિસ્ટમ જોઈએ. તમારે વોલેન્ટિયર્સ અને પ્રોફેશનલ્સનું મજબૂત નેટવર્ક વિકસાવવું પડે. પુષ્કળ કામ હતું, પડકારો હતા અને ખૂબ બધું સમજવા-શીખવાનું હતું.

થયું. ધીમે ધીમે બધું જ થયું. સૌથી પહેલાં તો વર્ષોથી અવાવરુ પડી રહેલી જમીનને સાફ કરવાની હતી. કામ પુણ્યનું હોય અને ઇરાદૃો નેક હોય તો મદૃદૃ મળી જ રહે છે. ધીમે ધીમે વાત ફેલાતાં તદ્દન અજાણ્યા એવા સ્થાનિક અમેરિકનો મદૃદૃે આવવા લાગ્યા. પ્રાણીપ્રેમીઓનું જુથ આકાર લેવા માંડ્યું. એક નિશ્ર્ચિત માર્ગદૃર્શિકા ક્રમશ: આકાર લેવા માંડી. જેમકે, ‘લવિન આર્મ્સ'માં કેવળ શાકાહારી પ્રાણીઓ જ લાવવાં. માંસાહારી પ્રાણીઓનું પેટ ભરવા માંસ આપવું પડે, જે અહિંસાના સિદ્ધાંતની વિરુદ્ધ ગણાય. પ્રાણીઓને પ્રાણીઓને કેવળ પ્લાન્ટ-બેઝ્ડ ખોરાક અને દૃવાઓ આપવી, એનિમલ-બેઝ્ડ નહીં. એક વાર જનાવરને અહીં લાવવામાં આવે પછી એ જીવે ત્યાં સુધી દૃેખભાળ કરવી. પ્રાણીઓને ખરીદૃવા નહીં, વગેરે.



ત્રણ ઘોડાઓ પછી બે બકરીઓ આવી, મરઘાં આવ્યાં, ભૂંડ આવ્યાં. પ્રત્યેક પ્રાણીનું એની પર્સનાલિટી સાથે બંધબેસતું મસ્તમજાનું નામ પાડવામાં આવે. જેમ કે બહુ ઉછળકૂદૃ કરતું જાનવર ‘નિબલ' બની જાય. એક કૂકડાનું નામ ‘રસલ ક્રો' છે. આ સિવાય બેન્જામિન, ફેલિકસ, રુડી, ઓલિવર અને રોકી પણ છે. દૃરેકની પોતપોતાની કહાણી છે. અભયારણ્યની ખ્યાતિ ફેલાતા એક દૃાતાએ સારી એવી રકમની આર્થિક મદૃદૃ કરી. ચાલીસ એકરનું બહેતર સુવિધાવાળું નવું ફાર્મ ખરીદૃવામાં આવ્યું. આ અભયારણ્ય પ્રાણીપ્રેમીઓ માટેનું મિલનસ્થળ બનતું ગયું. લોકોમાં જાગૃતિ ફેલાય તે માટે અહીં એજ્યુકેશનલ પ્રોગ્રામ્સ, વીગન વાનગીઓ માટેના ફ્રી કૂિંકગ કલાસ અને અન્ય કંઈકેટલીય ઇવેન્ટ્સ ગોઠવવામાં આવે છે. આજ સુધીમાં પાંત્રીસસો કરતાં વધારે લોકો ‘લવિન આર્મ્સ'ની મુલાકાત લઈ ચુકયા છે. પ્રાણીઓ પર થતા અત્યાચારની વાતો સાંભળીને ઘણાની આંખો ખૂલી જાય છે. શાલીન કહે છે, ‘આમાંથી કમસે કમ હજાર લોકોએ નિર્ધાર કર્યો હશે કે આજ પછી હું કયારેય સુવ્વર નહીં ખાઉં યા તો હું ચિકનને હાથ નહીં લગાડું કે પછી અઠવાડિયામાં કમસે કમ બે દિૃવસ હું વીગન લાઈફસ્ટાઈલ અપનાવીશ. આવા નાના-મોટા પરિવર્તનોનું પણ ઘણું મહત્ત્વ છે.

શાલીન અઠવાડિયામાં કુલ ૨૦થી ૩૦ કલાક પોતાના જીવનનિર્વાહ માટેના કામકાજ પાછળ ખર્ચે છે. બાકીનો બધો સમય પ્રાણીઓ માટે ફાળવે છે. વહેલી સવારથી મોડી રાત સુધી તેઓ પ્રાણીઓને રેસ્ક્યુ કરવામાં, વધારે પડતા માંદૃાં જનાવરોને હોસ્પિટલમાં ખસેડી તેમની સારવાર કરાવવામાં અને અભયારણ્યને મેનેજ કરવામાં રચ્યાપચ્યા રહે છે. પત્ની શિલ્પીએ અભયારણ્યનું વહીવટી કામકાજ સંભાળી લીધું છે. આજે શાહદૃંપતી પાસે પાંચસો જેટલા વોલન્ટિર્સની ફોજ છે, બે સ્ટાફ મેમ્બર છે. પ્રાણીઓના ડોકટરો અને અન્ય પ્રોફેશનલ્સ સમયાંતરે વિઝિટ લેતા રહે છે.

Shaleen Shah (right) with his team of volunteers 


‘આપણે માણસોને ગુલામ બનાવી શકતા નથી તો પ્રાણીઓને શી રીતે ગુલામ બનાવી શકીએ?' શાલીન સમાપન કહે છે, ‘એનિમલ્સ નીડ જસ્ટિસ. બીજાં જીવો પર કબ્જો જમાવવાનો આપણને કોઈ અધિકાર નથી. માત્ર જીવદૃયાથી નહીં ચાલે, જીવમૈત્રી કેળવવી પડશે. પ્રકૃતિના લયને સમતોલ રાખવા માટે પણ આ જરુરી છે.'
સત્યવચન!  

0 0 0 

Wednesday, July 26, 2017

જે દૃુખ આવ્યું નથી તે કદાચ ક્યારેય નહીં આવે

સંદૃેશ - અર્ધસાપ્તાહિક પૂર્તિ - બુધવાર  - ૨૬ જુલાઈ ૨૦૧૭

ટેક ઓફ 

હેયમ્ એટલે નાશ કરવા યોગ્ય. અનાગતમ્ એટલે જે હજુ આવ્યું નથી તે. પતંજલિના ‘હેયં દૃુખમનાગતમ્ સૂત્રનો અર્થ થાય છે કે જે દૃુખ હજુ આવ્યું નથી, જે માત્ર ભવિષ્યની કલ્પના છે, તેવા અર્થહીન દૃુખનો નાશ કરી નાખવો. 



ખી જિંદૃગી જેણે ઉત્તમ કક્ષાનું પત્રકારત્વ કર્યું હોય, વિદ્યાર્થીઓને પત્રકારત્વ ભણાવ્યું હોય, કોલમો અને પુસ્તકો લખ્યા હોય એવી વ્યકિત જીવનના અંતિમ તબક્કે બીમારીને લીધે પોતાનું નામ સુધ્ધાં લખી ન શકે તે સ્થિતિ કેટલી ભયાવહ છે? ‘જામ-એ-જમશેદૃ', ‘જનશકિત', ‘જનસત્તા', ‘પ્રવાસી', ‘જન્મભૂમિ' જેવાં અખબારો અને ‘ગુજરાત ટાઈમ્સ' જેવા સાપ્તાહિક સાથે સંકળાઈને જીવનભર ચિક્કાર કામ કરનારા રમેશચંદ્ર ઠાકોરદૃાસ જાદૃવે થોડા દિૃવસો પહેલાં અમેરિકામાં અંતિમ શ્ર્વાસ લીધો. એએલએસ (એમીટ્રોફિક લેટરલ સ્ક્લેરોસિસ) નામની  ન્યુરોડીજનરેટીવ બીમારી અને અલ્ઝાઈમરની અસરે રમેશ જાદૃવના અંતિમ દિૃવસોને નિષ્ક્રિય બનાવી દૃીધા હતા તે સાચું, પણ માણસનું વ્યકિતત્ત્વ એણે આખી જિંદૃગી દૃરમિયાન દૃાખવેલી સક્રિયતાને આધારે ડિફાઈન થતું હોય છે.

રમેશ જાદૃવ સતત સક્રિય રહ્યા હતા. આ વર્ષના પ્રારંભમાં એમનું છેલ્લું પુસ્તક પ્રકાશિત થયું હતું જેનું શીર્ષક છે, ‘મહર્ષિ પતંજલિનાં યોગસૂત્રો - સાધનપાદૃ'. મહર્ષિ પતંજલિએ ૧૯૫ યોગસૂત્રો આપ્યાં છે. બાબા રામદૃેવના પ્રતાપે મહર્ષિ પતંજલિ આજે એક પોપ્યુલર બ્રાન્ડ બની ગયા છે. ટીવી પરની જાહેરાતોમાં ભલે ‘પાતંજલિ' એવો ખોટો અને ચાંપલો ઉચ્ચાર કરવામાં આવે, પણ સાચો ઉચ્ચાર ‘પતંજલિ' છે. પતંજલિનાં ૧૯૫ યોગસૂત્રો ચાર ખંડ અથવા ચાર પાદૃમાં સમાવેશ પામ્યા છે. આ ચાર પાદૃ એટલે સમાધિપાદૃ, સાધનપાદૃ, વિભૂતિપાદૃ અને કૈવલ્યપાદૃ. પહેલા પાદૃમાં ૫૧, બીજા અને ત્રીજા પ્રત્યેક પાદૃમાં ૫ંચાવન અને ચોથા પાદૃમાં ૩૪ સૂત્રો છે. રમેશ જાદૃવ સમાધિપાદૃ વિશે અગાઉ એક પુસ્તક લખી ચુક્યા હતા. એમનું લેટેસ્ટ પુસ્તક  સાધનપાદૃ પર કેન્દ્રિત થયું છે. પુસ્તકમાં સાધનપાદૃના તમામ પંચાવન સૂત્રોને વિગતવાર સમજાવવામાં આવ્યા છે. આજે આ વિદ્વત્તાભર્યા પુસ્તકની એક ઝલક મેળવવી છે.

રમેશ જાદવ
સમાધિપાદૃનાં સૂત્રો પતંજલિ મુનિએ યોગીઓ અને સાધકોને ધ્યાનમાં રાખીને રચ્યા હતા, જ્યારે સાધનપાદૃનું ટાર્ગેટ ઓડિયન્સ સંસારી લોકો છે. તેથી આપણને એમાં વિશેષ રસ પડે છે. સાધનપાદૃના ત્રીજા સૂત્રમાં પતંજલિ કહે છે:

અવિદ્યાઅસ્મિતારાગદ્વેષાભિનિવેશા: પંચ ક્લેશા:

અર્થાત અવિદ્યા, અસ્મિતા, રાગ, દ્વેષ અને અભિનિવેશ એ પાંચ ક્લેશો છે. ક્લેશ એટલે સાદૃી ભાષામાં કહીએ તો માનસિક તાણ, પીડા, ઝઘડા વગેરેને કારણે પેદૃા થતું દૃુખ. ‘ગુજરાતી અસ્મિતા' એક લોકપ્રિય શબ્દૃપ્રયોગ છે. અસ્મિતા એટલે હુંપણું, ખુદૃની ઓળખ અને એમાંથી પેદૃા થતો ગર્વ. અસ્મિતા શબ્દૃને આપણે પોઝિટિવ પ્રકાશમાં જોઈએ છીએ, પણ ભાષા જબરી ડાયનેમિક ચીજ છે. સ્થળકાળ પ્રમાણે શબ્દૃોની અર્થચ્છાયાઓ રંગ-આકાર બદૃલતી રહે છે. પતંજલિએ અહીં અસ્મિતાને પીડાનું એક કારણ ગણાવ્યું છે. હુંપણું, હું શુદ્ધ છું એવો ભાવ દૃુખનું કારણ હોઈ શકે છે!

અવિદ્યા એટલે? અજ્ઞાન, વિદ્યાનો અભાવ કે ખબર ન હોવી તે અવિદ્યા શબ્દૃોનો સ્થૂળ અર્થ થયો, જે પૂરતો નથી. અવિદ્યા એટલે વસ્તુઓ જેવી નથી તેવી તેને સમજવી, માની લેવી, તેની કલ્પના કરવી. અવિદ્યા એટલે મિથ્યા જ્ઞાન. વિવેકબુદ્ધિથી ઊલટું. પતંજલિએ એક અલાયદૃા સૂત્રમાં લખ્યું છે કે અનિત્ય, અશુચિ (અશુદ્ધ), દૃુખદૃ અને અનાત્મ (સ્થૂળ વસ્તુ)ને અનુક્રમે નિત્ય, શુચિ, સુખદૃ અને આત્મા તરીકે માની લેવું એનું નામ અવિદ્યા. અવિદ્યાનો સંબંધ મોહમાયા સાથે પણ છે. અભિનિવેશ એટલે જીવન જીવવાની તીવ્ર ઉત્કંઠા, તેનો આવેગ. ચિત્તમાં હંમેશાં મૃત્યુનો ભય ઝળુંબતો રહેવો. મૃત્યુથી દૃૂર ભાગતા રહેવાની અને યેનકેનપ્રકારેણ જીવ્યે રાખવાની વૃત્તિ પણ દૃુખ પેદૃા કરે છે!

પતંજિલએ અહીં પાંચ કલેશ ગણાવ્યા છે એમાં અવિદ્યા મુખ્ય છે. અસ્મિતા-રાગ-દ્વેષ-અભિનિવેશ આ ચાર ક્લેશ અવિદ્યાને કારણે પેદૃા થાય છે. શાસ્ત્રો આપણને અવિદ્યાથી બચવાની, એનાથી દૃૂર રહેવાનો પ્રયત્ન કરવાની શીખામણ આપે છે. વસિષ્ઠ મુનિએ પણ રામને કહ્યું હતું કે, ‘અવિદ્યા સઘળી મુશ્કેલીઓની સખી છે. તે અજ્ઞાન સ્વરુપ અને અનર્થોની માતા છે. ત્રણેય લોકના વિખ્યાત અને મહાપંડિત પુરુષોમાં પણ એવું કોઈ નથી જેમને અવિદ્યા (માયા)એ પરવશ કર્યા ન હોય. આથી હે રામ, મહારોગ જેવા સ્વભાવવાળી આ અવિદ્યાનો નાશ કરવાનો પ્રયત્ન કરો એટલે પછી અવિદ્યા તમને ફરીવાર જન્મસંંબંધી દૃુખોમાં નાખશે નહીં.'



સાધનપાદૃનું સોળમું સૂત્ર છે - હેયં દૃુખમનાગતમ્. હેયમ્ એટલે નાશ કરવા યોગ્ય. અનાગતમ્ એટલે જે હજુ આવ્યું નથી તે. આ સૂત્રનો અર્થ થાય છે કે જે દૃુખ હજુ આવ્યું નથી તે નાશ કરવા યોગ્ય છે. જે દૃુખો આપણે અગાઉ ભોગવી ચુક્યા છીએ તે હવે ભૂતકાળ બની ગયો છે. વીતેલાં દૃુખોને યાદૃ કરીને, ખોતરી ખોતરીને નવેસરથી દૃુખી થવાનું કોઈ કારણ નથી. વર્તમાનમાં જે દૃુખ છે એ તો ભોગવ્યે જ છુટકો, પણ જે દૃુખ હજુ આવ્યું પણ નથી એની કલ્પના શા માટે ક્રવાની? બુઢાપામાં મારું શું થશે, દૃીકરાઓ નહીં સાચવે તો, વહુઓ સારી ન મળી તો, પાછલી ઉંમરે ફલાણુંઢીકણું થશે તો, સંબંધ નહીં ટકે તો... આ બધી સંભવિત દૃુખોની કલ્પનાઓ છે. મોટે ભાગે આવા કલ્પી લીધેલાં સંભવિત દૃુખો ક્યારેય આવતાં હોતાં નથી. જે બન્યું જ નથી ને કદૃાચ કયારેય બનવાનું નથી તેની કલ્પના કરી કરીને અકારણ દૃુખી થયા કરવાનો શો મતલબ છે? તેથી જ પતંજલિ કહે છે કે ભવિષ્યકાળનાં સંભવિત દૃુખોથી તો દૃૂર જ રહેવું જોઈએ, તેનો ત્યાગ કરવો જોઈએ, તેનો વિનાશ કરવો જોઈએ.

ફોન્ટના પ્રોબ્લેમને કારણે અમુક સંસ્કૃત અક્ષરો અહીં યથાતથ નહીં છાપી શકાય છતાંય જુદૃા જુદૃા શબ્દૃો વચ્ચે સળંગ સંધિ કરેલું ઓગણત્રીસમા નંબરનું આ લાંબુલચ્ચ પતંજલિસૂત્ર જુઓ -    

યમનિયમાસનપ્રાણાયામપ્રત્યાહારધારણાધ્યાનસમાધયોષ્ટાવંગાનિ.

અર્થાત યમ, નિયમ, આસન, પ્રાણાયામ, પ્રત્યાહાર, ધારણા, ધ્યાન અને સમાધિ યોગનાં આઠ અંગો છે.
અષ્ટાંગયોગ એવો શબ્દૃપ્રયોગ આપણે ઘણી વાર વાંચ્યો-સાંભળ્યો છે. આ અષ્ટ અંગમાના યમ એટલે ઇન્દ્રિયોને કાબૂમાં રાખવી. અિંહસા, સત્ય, બ્રહ્મચર્ય, અપરિગ્રહ (સંગ્રહ ન કરવો) અને અસ્તેય (ચોરી ન કરવી) - યમના આ પાંચ તત્ત્વો છે.  આ પાંચેયનું પાલન જરુરી. ઘારણા એટલે આત્મસાક્ષાત્કારનો સંકલ્પ ધારણ કરી તેમાં એકાગ્રતા કેળવવી. ચિત્તને કોઈ એક સ્થાન પર સ્થિર કરી એને એકાગ્ર કરવું. વધારે સરળ શબ્દૃોમાં કહીએ તો, ધારણા એટલે તલ્લીન થઈ જવું. પ્રત્યાહાર એટલે ઇન્દ્રિયોને વિષયસુખમાંથી પાછી ખેંચી લેવી.

અષ્ટાંગયોગનું ત્રીજું અંગ આસન છે. માણસ શાંતિપૂર્વક આસન લગાવી સ્થિર થાય એટલે પ્રાણાયામ માટે તૈયાર થઈ જાય. પ્રાણાયામમાં શ્ર્વાસ અને ઉચ્છવાસની ગતિનું નિયમન કરવાનું હોય છે. અનુલોમ-વિલોમ, આંતરકુંભક, બાહ્યકુંભક વગેરે પ્રાણાયામનાં જુદૃાં જુદૃાં સ્વરુપો છે. પ્રાણાયામથી મનને વશમાં રાખવામાં મદૃદૃ મળે છે. આસન અને પ્રાણાયામમાં પૂરતી ફાવટ આવે તે સ્થિતિ અષ્ટાંગયોગનાં બાકીના અંગો (પ્રત્યાહાર, ધારણા, ધ્યાન અને સમાધિ) માટે ઉપયોગી બને છે. રમેશ જાદૃવ સૂત્રને સમજાવતાં લખે છે કે મનુષ્ય જ્યાં સુધી અષ્ટાંગયોગના આ આઠેય અંગોને આચરણમાં ન મૂકે ત્યાં સુધી યોગી બની શકતો નથી. આ વાત માત્ર સંન્યાસીઓને જ નહીં, સંસારીઓને પણ અપ્લાય થાય છે. અહીં ‘કંડીશન અપ્લાઈડ'ની ફૂદૃડી મૂકવી કે નહીં તે તમારે નક્કી કરવાનું છે!

                                                                            0 0 0

ફોટો-ફિચર

રમેશ જાદવના અંતિમ પુસ્તક ‘મહર્ષિ પતંજલિનાં યોગસૂત્રો - સાધનપાદૃ'નું  ન્યુજર્સી (અમેરિકા) સ્થિત ગુજરાત દર્પણ સાહિત્ય સભામાં 18 એપ્રિલ 2017ના રોજ વિમોચન થયું હતું તે પ્રસંગની તસવીરો. પુસ્તકનું અનાવરણ ન્યુજર્સીમાં સ્થાયી થયેલા વરિષ્ઠ પત્રકાર-લેખક કૌશિક અમીને કર્યું હતું. 



રમેશ જાદવ અને કૌશિક અમીન 

                                                                            0 0 0

Tuesday, July 18, 2017

શ્ર્વાસની લીલા સમેટાય તો મૃત્યુ ન કહો

સંદૃેશ - અર્ધસાપ્તાહિક પૂર્તિ - બુધવાર  - ૫ જુલાઈ ૨૦૧૭ 

ટેક ઓફ

 'મૃત્યુ નજીક આવે છે ત્યારે લગભગ બધું જ -  તમામ બાહ્ય અપેક્ષાઓ, ગર્વ, છોભીલા પડવાનો કે નિષ્ફળ જવાનો ડર - આ સઘળું અપ્રસ્તુત બનીને દૃૂર વિખેરાઈ જાય છે. માત્ર એ જ વસ્તુઓ ટકી રહે છે જે આપણા માટે ખરેખર મહત્ત્વની છે. મૃત્યુની સભાનતા હંમેશા રહેતી હોય તો આપણા હૃદૃયના અવાજને ન અનુસરવાનું કોઈ કારણ જ રહેતું નથી.'



થોડાં વર્ષ પહેલાં એક વિચિત્ર ઘટના બની ગઈ. મુંબઈમાં પથરાયેલા સંજય ગાંધી નેશનલ પાર્ક નામનું વિરાટ અને સુંદૃર જંગલ ફેલાયેલું છે. ચોમાસામાં એનું રુપ ખીલી ઉઠે છે, પણ ક્યારેક આ સિઝનમમાં અપ્રિય ઘટનાઓ પણ બની જતી હોય છે. જેમ કે, એક ચોમાસામાં નેશનલ પાર્કમાં વહેતી નદૃીમાં એવું પૂર આવ્યું પુલ પરથી પસાર થઈ રહેલી એક કાર તણાઈ ગઈ. એમાં બેઠેલા તમામ લોકો મૃત્યુ પામ્યા. આ દૃુર્ઘટના પછી એક મુંબઈગરાને સપનું આવ્યું. તેમાં કારમાં મૃત્યુ પામેલી એક મહિલા દૃેખાઈ. મહિલાએ આખી દૃુર્ઘટનાએ કેવી રીતે આકાર લીધો હતો એની રજેરજની માહિતી આ સજ્જનને દૃશ્યરુપે દૃેખાડી. સવારે ઉઠ્યા પછી પણ સજ્જનને ભારે નવાઈ લાગી. આ મહાશય ન કોઈ  આધ્યાત્મિક આંતરદૃષ્ટિ ધરાવતા હતા, ન તેઓ સાધક હતા કે ન પેલી મહિલા સાથે તેમનો વિશેષ પરિચય હતો. છતાંય મહિલાએ પોતાના મોતનાં દૃશ્યો દૃેખાડવા માટે આ સજ્જનને શા માટે પસંદૃ કર્યા?

સજ્જને આ વાત કવિ મકરન્દૃ દૃવે સાથે શેર કરી હતી. મકરન્દૃ દૃવે ખુદૃને આવો અનુભવ થયો હતો. પ્રોફેસર કે. ટી. મર્ચન્ટ એટલે મુંબઈની સિડનહામ કોલેજના ભૂતપૂર્વ પ્રિન્સીપાલ અને જાણીતા અર્થશાસ્ત્રી. પાછલી વયે તેઓ એકલા રહેતા હતા. નાનાંમોટાં કામ કરવા ઘરમાં એક જુવાનિયો હતો.  પ્રો.મર્ચન્ટનું અડધી રાતે અવસાન થયું. મૃત્યુ પછી તેઓ મકરન્દૃ દૃવેના સપનામાં આવેલા. મૃત્યુની ઘડી આવી ત્યારે પોતે કયા ઓરડામાં કઈ રીતે સૂતા હતા, એમણે જુવાનિયાને મદૃદૃ માટે કઈ રીતે બોલાવ્યો આ બધી વિગતો એમણે માટે કહી નહીં, દૃષ્યરુપે દૃેખાડી.

શેરલોક હોમ્સનું અમર જાસૂસી કિરદૃાર સર્જનાર સર આર્થર કોનન ડાયલે સંપૂર્ણ ગાંભીર્ય સાથે જાહેરમાં કહ્યું છે કે મૃત્યુ પામેલા મિત્રો અને સ્વજનો સાથે એમણે વાત કરી છે. તેમણે કહેલું, 'મારા મામા અને ભત્રીજાને મેં જાણે જીવતા જાગતા હોય એવા સ્થૂળ રુપમાં જોયા છે. એટલે મૃત્યુ પછી આપણું અસ્તિત્ત્વ રહે છે એ મારા માટે પુરવાર થયેલી બાબત છે.

આપણે જેને સુપર નેચરલ કહીએ છીએ તે પ્રકારના કિસ્સા શા માટે બનતા હોય છે? બીજા કોઈ કહે તો આપણે કદૃાચ આ વાતને મેન્ટલ પ્રોજક્શન કે ભ્રાંતિ કહીને  એક બાજુ હડસેલી દૃઈએ, પણ કવિ મકરન્દૃ દૃવે જેવા અધ્યાત્મના ક્ષેત્રમાં ઊંડા ઊતરેલા સાહિત્યક્ાર કે આર્થર કોનન ડાયલ જેવો સુપરસ્ટાર રાઈટર આ પ્રકારના કિસ્સા વર્ણવે ત્યારે ગંભીરતાપૂર્વક સાંભળવું પડે. ઈશા-કુન્દૃનિકાએ ‘અંતવેળાએ' નામના એક અતિ સુંદૃર પુસ્તકમાં આ કિસ્સા ટાંક્યા છે. મૃત્યુ જીવનનું સૌથી પહેલું, સૌથી અંતિમ અને સૌથી સુનિશ્ર્ચિત સત્ય છે. દૃુનિયાભરની વિભૂતિઓ, ફિલોસોફરો, સાહિત્યકારો અને કલાકારોએ મૃત્યુ વિશે પુષ્કળ ચિંતન કર્યું છે. ‘અંતવેળાએ'માં આ ચિંતનના અંશોનો સુંદૃર સંગ્રહ થયો છે.



 'મૃત્યુ ન હોત તો માનવ કાયમ એક અપૂર્ણ સ્વરુપની અંદૃર જીવ્યા કરત, શ્રી અરિંવદૃે કહ્યું છે, 'મૃત્યુ તેની પાછળ પડ્યું છે તેથી જ તે પૂર્ણ જીવનના વિચાર પ્રતિ જાગે છે, અને તે પ્રાપ્ત કરવાનાં સાધનો અને તેની શકયતાઓ માટે પ્રયાસ કરે છે. ભૌતિક તત્ત્વ ચેતનામાં પૂર્ણતાના જરુરિયાત, પ્રગતિની જરુરિયાત જગાડવા માટે મૃત્યુ એ અનિવાર્ય સાધન છે. મૃત્યુની લટકતી તલવાર ન હોત બધા માનવો પોતે જે છે તે સ્થિતિમાં જ સંતોષ માની લેત.'\જે. કૃષ્ણમૂર્તિનો એમના અનુયાયી સાથેનો સરસ સંવાદૃ છે.  કૃષ્ણમૂર્તિને પૂછવામાં આવે છે, 'માણસે પોતાનો એક દિૃવસ કેવી રીતે જીવવો?

‘જાણે કે પોતે એક દિૃવસ માટે જ, એક કલાક માટે જ જીવવાનો હોય.'

‘એ કેવી રીતે?'

‘જો તમારે હવે માત્ર એક જ કલાક જીવવાનું છે એમ તમને ખબર પડે તો તમે શું કરો? તમે કામધંધો, વ્યવહાર યોગ્ય રીતે ગોઠવી લ્યો. જેમને દૃૂભવ્યા હોય તેમની માફી માંગો. બીજાઓએ તમને દૃૂભવ્યા હોય તો તેમને માફ કરી દૃો. મનના બધા વ્યાપારો, તૃષ્ણાઓ, ઇચ્છાઓનું તમારા સંસારનું તમે વિસર્જન નહીં કરો? અને તમે જો આ એક કલાક કે એક દિૃવસ માટે કરી શકો તો બાકીના દિૃવસો માટે પણ એ રીતે ન જીવી શકો? તમે એક કલાક પણ જીવનની પૂર્ણતામાં જીવી શકો તો બાકી રહેલા જીવનમાં પણ એ જ સભરતાથી જીવી શકશો.'

સભરતા. અર્થપૂર્ણ જીવનનું આ મુખ્ય લક્ષણ છે. માંહ્યલાને અનુસરતા રહીએ તો આ સભરતા તરફ વધારે ઝડપથી પહોંચી શકાતું હોય છે. વિશ્ર્વવિખ્યાત એપલ બ્રાન્ડના સર્જક સ્ટીવ જોબ્સે સરસ કહ્યું છે:

'મૃત્યુ નજીક આવે છે ત્યારે લગભગ બધું જ -  તમામ બાહ્ય અપેક્ષાઓ, ગર્વ, છોભીલા પડવાનો કે નિષ્ફળ જવાનો ડર - આ સઘળું અપ્રસ્તુત બનીને દૃૂર વિખેરાઈ જાય છે. માત્ર એ જ વસ્તુઓ ટકી રહે છે જે આપણા માટે ખરેખર મહત્ત્વની છે. આપણે ક્યારેક મૃત્યુ પામવાના છીએ તે હકીકત હંમેશાં યાદૃ રાખવી. આ રીતે કશુંક ગુમાવવાના ડરથી મુક્તિ મળી જશે. એવું સમજો કે તમે ઓલરેડી બધું ગુમાવી ચુક્યા છો, તમારા શરીર પર કપડાં પણ રહ્યાં નથી. આ પ્રકારની સભાનતા રહેતી હોય તો આપણા હૃદૃયના અવાજને ન અનુસરવાનું કોઈ કારણ જ રહેતું નથી.'

સ્ટીવ જોબ્સ પાત્ર પ૬ વર્ષ જીવ્યા, પણ કાકા કાલેલકર લાંબું જીવન પામ્યા હતા. પોતાના દૃીર્ઘાયુનું રહસ્ય સમજાવતા એક વાર કાકા કાલેલકરે કહેલું કે મૃત્યુના િંચતનને લીધે હું દૃીર્ઘાયુ બની શક્યો છું. એમણે તો તો એવી ટેવી જ પાડી દૃીધી હતી. મૃત્યુનું સ્મરણ એમને આઠે પહોર રહેતું. કાકાસાહેબ કહે છે, ‘હું અનુભવે કહી શકું છું કે આ રીતે મૃત્યુનું સ્મરણ કરતાં રહેવાથી હર્ષશોકથી પર એવો જે આનંદૃ, તેનો સાક્ષાત્કાર હું કરી શકયો છું. તેથી જ મારું ચિત્ત પ્રસન્ન રહે છે. આરોગ્ય પર પણ એની સારી અસર થાય છે.'

‘પરમ સખા મૃત્યુ' પુસ્તકમાં કાકાસાહેબે લખ્યું છે કે, 'મરણને પણ જો ન્યાય કરવો હોય તો તેને મનુષ્યનો પરમ મિત્ર કહેવો જોઈએ. મોટા મોટા ધન્વતરિ અને મનોવૈજ્ઞાનિકો પણ જે શાંતિ અને સાંત્વન માણસને આપી નથી શકતા, તે આ પરમ સખા નિશ્ર્ચિંત અને સ્થાયી રુપે આપે છે. ખરેખર તો મરણમાં દૃુખ નથી. જેને આપણે મરણનું દૃુખ માનીએ છીએ તે સાચી રીતે તો કષ્ટ વેઠી જીવવાનું દૃુખ છે. એ દૃુખ જ્યારે અસહ્ય બને છે ત્યારે મિત્રની માફક મરણ આવીને માણસનો એ દૃુખમાંથી છૂટકારો કરે છે. દૃુખ જીવન-કર્તુક છે, મરણ-કર્તુક નથી.'

સ્વામી વિવેકાનંદૃે પણ કંઈક આવા જ સૂરમાં કહ્યું છે કે, ‘જ્યારે પણ હું મૃત્યુ વિશે વિચારો કરું છું ત્યારે મારી બધી દૃુર્બળતાઓ અલોપ થઈ જાય છે. એ બાબત કોઈ ભીતિ કે શંકા મારા મનમાં રહેતી નથી. એ મહાયાત્રા માટે તૈયાર થવામાં હું પૂરેપૂરો ડૂબી જાઉં છું. હું જાણું છું કે ત્યાં એક અવર્ણનીય પ્રકાશપુંજનો મને સાક્ષાત્કાર થવાનો છે. પછી ભય શાનો?'



મૃત્યુ પૂર્ણવિરામ નથી. તે અલ્પવિરામ પણ નથી. મૃત્યુ અપૂર્ણવિરામ છે. કશુંક જીવ્યા કરતું હોય છે મોત પછીય.  સ્વજન સાથેના ગાઢ સંંબંધને મૃત્યુ ક્યાં તોડી શકે છે? હૃદૃયમાં ધબકતા મૃત પ્રિયજન પ્રત્યેના પ્રેમને ક્યારેક ગેબી પરિમાણ મળી જતું હોય છે. એક આખેઆખું પુસ્તક છે, જેનું શીર્ષક છે, ‘રવીન્દ્રનાથેર પરલોક-ચર્ચા'. અમિતાભ ચૌધરીએ લખેલા આ મૂળ પુસ્તકનો હિન્દૃી અનુવાદૃ પણ પ્રગટ થયો છે. આ પુસ્તકમાં મૃતાત્માઓને બોલાવવાની પ્લાન્ચેટ નામની એક જાણીતી વિધિ વિશે ખૂબ બધી વાતો છે. નોબલ પારિતોષિક વિજેતા રવીન્દ્રનાથ ટાગોરને મૃત જીવાત્માઓ સાથે સંપર્ક સ્થાપિત કરી શકાય છે એ વાતમાં વિશ્ર્વાસ હોવો જોઈએ, કેમ કે એમણે ખુદૃ અનેક વાર આ પ્રયોગો કરી જોયા હતા. ટાગોરનો પુત્ર શમી અને પુત્રી બેલા નાનપણમાં મૃત્યુ પામ્યાં હતાં. ટાગોર માધ્યમ મારફતે મૃત સંતાનો સાથે વાતો કરતા. માધ્યમ ટાગોરના મિત્રની દૃીકરી ઉમા બનતી. મૃતાત્માઓનું આહ્વાન કરવામાં આવે ને પછી ભયાનક ઝડપથી ઉમાની કલમ કાગળ પર ચાલવા માંડે. આ લખાણમાં કયાંય કશુંય અસંગત ન હોય, ભુલ કે રુકાવટ ન હોય.

દૃેહ છોડવો એ કંઈ અનિવાર્યપણે અશુભ ઘટના નથી. ઈશા-કુન્દૃનિકાએ ‘અંતવેળાએ 'પુસ્તકમાં એક જગ્યાએ સરસ મુદ્દો ઉઠાવ્યો છે કે અવસાનના સમાચાર આપતા પોસ્ટકાર્ડ કે પત્રમાં આપણે મોટા અક્ષરે ‘અશુભ' એવું શા માટે લખીએ છીએ? એક વાર એમને મરણસંદૃેશ આપતું પોસ્ટકાર્ડ આવેલું જેના પાછળના હિસ્સા પર, ફોર અ ચેન્જ, ‘શુભ' શબ્દૃ લખ્યો હતો. ઈશા-કુન્દનિકા કહે છે, 'મૃત્યુની ઘટનાને જેઓ ‘શુભ' તરીકે જોઈ શકે, તેમની ચેતના નિ:શંક અતિ ઉચ્ચ અવસ્થાએ પહોંચી હોવી જોઈએ. અકાળ કે અપમૃત્યુ કે ક્રૂર હસ્તોએ કરેલી હત્યા, કશી પૂર્વસૂચના આપ્યા વગર ભરવસંતે છીનવી લીધેલા પ્રિયજનનું જવું - એવી અતિ આઘાતપ્રેરક ઘટનાઓને બાદૃ કરીએ તો, સહજ સ્વાભાવિકપણે, જીવનના સર્વે કાર્યોનો સંકેલો કરી ચિરનિદ્રામાં કોઈ પાઢી જાય તો એને અશુભ ન કહીએ.'

shishir.ramavat@gmail.com